Hummer og kanari

Kvite forteller vitser #1

image

- Kjøpte meg en kortstokk i går, men den måtte jeg levere tilbake. Fire av kortene var knekt.

Hummer og kanari

Ja til IS

Ice Scream

Min gamle far, doktoren, hadde eit universalmiddel som han pleide å tilrå til alle foreldre med sjuke barn som ringde han opp på kvelden og lurte på kva dei skulle gjere. Gje dei is, sa han. Det er sunt, det gjer energi, og alle ungar elskar det. Om ungen ikkje vil spise is, då er det alvorleg sjukdom. Då ringer du ikkje doktoren, då ringer du etter sjukebilen. Ha ein fin kveld vidare.

Dette er lærdom eg har teke med meg inn i vaksenlivet. Eg har eit svært liberalt syn på kor ofte ein kan spise is, og dette har eg vidareført til familiens små barn. Barna sjølv kunne nok av og til tenkt seg ein enno meir liberal praksis, men dei får is. Ofte. Dei treng ikkje ein gong vere sjuke. Det er difor ikkje så underleg at pojken kom litt i stuss under Dagsrevyen ein dag tidlegare i veka. Kvifor i all verda demonstrerar dei mot IS, ville han vite. Det strider mot alle naturlovar. Is som er så godt. Og sunt. Det går ikkje an å vere i mot det?

Og det gjer det jo ikkje. Ikkje iskrem. Men det var ikkje iskrem dei demonstrerte mot på Dagsrevyen. Dei demonstrerte mot IS, ISIS, ISIL, Den islamske staten, eller kva du helst vil kalle dei for noko rart. Skjeggete morderiske svinepelsar kan også fungere bra. De veit, disse folka som driv på og ordnar rabalder nede i Midt Austen for tida. Henretter journalister med lommekniv. Kidnappar og torturerar gutungar. Skyt opposisjonelle. Driv klappjakt og mogleg folkemord på den religiøse minoriteten jezidiane. Det var dei som hadde skylda for at politiet måtte vise seg med maskinpistolar på Amfi tidligare i sommar, medan landet var satt i full terrorberedskap. Dei hevdar dei står for den einaste rette utgåva av Islam, dei er meir ekstreme, meir valdelege, enn Al Quaida. Dei har ein liten, men profilert og høgrøysta, gjeng med tilhengarar her i landet. Tullebukkar. Dei gjer is eit dårleg rykte. Dei er verre enn lett-is. Verre enn det røde på lollipopen. Dei er som Tress-is med berre sjokoladesmak. Det er klart at dei må stoppast. Dei kan ikkje få halde fram på det her viset. Nokon bør trekke dei for retten. Gjere slik at dei ikkje kan kalle seg for IS. Dei burde kalle seg for noko anna. Noko som berre eit fåtall forstyrra individ spis frivillig. Dei burde kalle seg for Lungemos. Eller kanskje Blodpølse. Sjølv pojken kan sikkert tenke seg å stille i en demonstrasjon som krever et høgt og rungande nei til blodpølse. Aller helst burde dei skifte namn til IS’NT.

Men IS er ikkje noko å le av. Slettes ikkje. Det er blodig alvor, og det må vi snart ta inn over oss. I staden for å bruke tida på å lure på om det er mogleg å protestere mot IS på ein troverdig måte medan ein har på seg hijab, burde vi snart få vridd debatten over på det som er viktig. Korleis hindrar vi at fleire norske ungdommar radikaliserast til ekstrem islamisme. Korleis normaliserar vi dei som har gått over grensa? Kva gjer vi med den potensielle terrorfara som dei som har reist ned for å kjempe i Syria representerer. Og kva gjer vi når spørsmålet om vi kan bidra militært i kampen mot IS kjem? Sender vi soldatar og bombefly? Eller seier vi nei? Vi sa ja til å bidra i Libya, utan nokon forutgåande debatt å snakke om. Nokre få nøkkelpersonar i Stoltenbergs regjering tok avgjeringa om å sende bombefly nedover. Slik kan det ikkje vere. Skal Noreg sende soldatar i krig må det vere etter ein grundig debatt, både i folket og på Stortinget. Lat oss være forberedt. Eg veit ikkje sjølv kva eg meinar. Dei færreste krigar er svart-hvite. Det er sjelden det berre er dei gode mot dei onde. Sjølv ikkje ein krig mot IS vil vere det, men det er kanskje noko av det næraste vi kjem? Men er det mogleg å nedkjempe dei militært, eller risikerar vi å gjere vondt verre om vesten blandar seg inn på ny? Det er slikt vi må finne ut av.

Det er mykje dævelskap i verda. Denne sumaren verkar det som om det har blitt meir av det enn på lenge. Det er ikkje berre IS. Russland skapar krøll i Ukraina. I Nigeria driv Boko Haram ein brutal kampanje som har sendt hundretusener på flukt. Israel og Palestinarane herjar på igjen. Ebola herjer i Vest-Afrika. 800 000 er på flukt i Sør-Sudan. Tre millionar frå Syria. Er verda i ferd med å gå fullstendig av hengslane?

Berre tida vil vise, men eg skulle ønske at folk no berre kunne sette seg ned saman, dele ein liter krokanis, og berre finne ut av ting. Kor vanskelig det enn måtte vere, alt blir lettare med litt is i magen.

Hummer og kanari

Samtaler med Tildibopp #15 Jesus Freak-edition

image

- Hvor har du vært i dag da?

- Jeg har vært på kiiiiii…

- Har du vært på kino?

- Nei, jeg har vært i KIRKEN!

- Aha! I kirken altså. Hva gjorde du der?

 - Snakket om Jesus og Jesus og sånn.

- Men, var det to Jesuser da?

 - Ja, det var Jesusbarnet, og så var det han andre.

- Men hva var det han Jesus egentlig gjorde for noe?

 - Han gjorde sånn. (gjør bevegelser med armene)

- Svømte han? Er han kjent fordi han var veldig rask til å svømme?

 - Nei! SÅNN gjorde han. (gjentar svømmebevegelsene)

- Jaha?

 - Og så ble han til en statue.

- En statue altså. Sto den i kirken her oppe eller?

 - Ja.

- Men hadde Jesus noen venner eller?

 - Ja, det var alle barna, og alle de voksne.

- Alle sammen? Var han venn med alle sammen?

 - Mhmm.

- Fin fyr han der Jesus altså?

- Ja. Fin og snill.

- Men han er død nå da. (mamsen kommer med innspill fra sidelinjen)

- Han er vel ikke død, han er da i himmelen og venter på at det blir på tide å komme tilbake igjen? (jeg prøver å sette skapet på plass)

 - Ja, han er i himmelen. Han bare flakset litt for mye med armene, sånn, og så fløy han opp til himmelen! (flakser veldig med armene)

- Så om man flakser litt for kraftig med armene sine på den måten så kan man fly helt opp til himmelen?

 - Ja.

- Best å være forsiktig da!

 - Det virker bare ute, Pappa!

- Ja, det var kanskje like greit, så stanger man ikke hodet i taket liksom.

- Ja, men det er bare å slutte å flakse med armene, og da faller man ned igjen. Kanskje på en sky!

- Det hørtes jo veldig greit ut. Fint å kunne sveve på en sky!

- Mhmm.

- Men kan alle flakse med armene og fly opp til himmelen da?

- Nei, bare Jesus når han brukte kreftene sine.

- Kreftene sine? Hadde Jesus superkrefter?

- Ja!

- Så Jesus var egentlig en superhelt?

- Ja, han var det!

Hummer og kanari

Nei så tjukk du har blitt

image

Om hoderekninga mi fortsatt held barneskulenivå er det førti år i år. Førti år sida eg troppa opp på skulen, saman med mor mi, for å starte på den lange ferda gjennom skulevesenet. Allereie som barn var eg ei lita pusling. På den tida måtte vi stille opp på lang line kvar bidige dag. Og det var ikkje plass for noko anarki. Vi måtte stille opp på to rader, jentene i ein rad, gutane i ein annan, og vi måtte stille oss opp etter høgde. Dei minste først. Dei største bakerst. Sjølvsagt var det mest prestisje knytta til å vere blant dei høgreiste gutta bakerst på rekka. Ikkje like stas å vere lenger frem i køen. Eg sto som tredjemann på rekka. Pingletynn, dødsens sjenert og pjuskete. Dårleg i gym var eg sjølvsagt også. Eg var ein klisje. Ein karakter i ein oppvekstroman av Lars Saabye Christensen.

Eg vaks jo til etterkvart eg også. Blei litt mindre dårleg i fotball. Fekk meg bullworker og benkpress i kjellaren og starta å løfte litt vekter. Nådde den svimlende høgda av 175 centimeter. Eg var ikkje nokon pusling i like stor grad lenger, men det er rart med det. Inni meg var eg fortsatt i stor grad den same lille fjæra som ikkje ville at mammaen hans skulle gå sin veg denne første skuledagen i 1974. Inni meg var eg fortsatt skinny and small. Det var det som var identiteten min. Det var slik eg var. Det endra seg ikkje, sjølv om eg sjølvsagt kunne sjå at kroppen endra seg. Først til det bedre, i ungdommen og tidleg voksen alder. Så til det verre etterkvart som middelalderen starta å presse på. Magen este ut, men eg brydde meg ikkje. Eg var jo berre ein tynn pusling. Eit beinrangel. Joda, eg hadde jo vært i bedre form ein gong, men eg var no ikkje nokon tjukkas. Ikkje eg nei!

Men tjukkas var eg, og tjukkas er eg. Eg fekk det i fleisen i fjor sumar. Her i huset hadde vi vore utan badevekt i ein årrekke. Vi er ikkje veldig opptatt av BMI og den slags. Men i fjor sumar leigde vi eit feriehus i Halden for ei veke. Der hadde dei badevekt, og ein dag var eg av ein eller annan grunn dum nok til å gå opp på den. Den klokka inn på 107.8 kilo, og eg gjekk rakt i kjellaren. Eg trudde ikkje det var så galt fatt.

Eg er ikkje så veldig opptatt av vekt eigentleg. Eg er snart femti år gamal. Eg har kjærast. Eg kan tillate meg å gje blaffen i klamme kroppskrav frå jyplingar i reklamebransjen som knapt er ferdig med ungdomsskulen. Eg er heilt på det reine med at det er viktigare at den fysiske forma er sånn nokon lunde, enn at vekta ligger rett i forhold til høgda over havet. BMI duger ikkje som mål på noko som helst. Men det går ein psykologisk grense ved 100 kilo. 99 kilo er lik velbygd og fin. 100 kilo er lik feit og fæl. 107,8 på displayet på badevekta i Halden fekk meg til å vinke farvel til min indre identitet som spinkel og spebygd. Eg var jo ein tjukkas. Eg måtte omfavne denne tjukkasmentaliteten. Vakne opp og lukte på bearnaisen. Første steg til å gjere noko med at ein er ein tjukkas er jo at man ser seg i spegelet og faktisk innser at ein er ein tjukkas. Eg tok nokon grep. Ikkje noko revolusjonerande tross alt. Eg er for feit og lat til det. Alt eg gjorde var å bytte ut sukkerbrusen med lettutgåva, og gå meg ein tur om kvelden når eg hadde tid. Det funka på et vis, eg la ikkje på meg meir. Vekta gjekk i staden nedover, men det gjekk jo treigare enn eit gjennomsnittleg bystyremøte. Det var ikkje før eg dro til Portugal og fekk med meg ein gjenstridig matforgiftning heim at det virkeleg blei fart i sakene. Bokstaveleg talt. Eg skal spare dykk for detaljane, men gå rakt til poenget. Denne veka bikka badevekta det magiske punkt. Eg er nede på tosifra igjen. 99,9 kilo. Eg synest eg har lov til å være litt stolt av meg sjølv nå. I kvart fall bittelitt. Det er utrolig kva ein kan få til med aspartam, Brandsøyåsen, og bederva pølse.

Det interessante her er imidlertid ikkje vekta. Det som er spennande er vår ekstremt velutvikla evne til selvbedrag. Korleis vi lurer oss sjølv heile tida. Er sjølvbiletet vårt i samsvar med røynda? Kven er vi eigentleg? Veit vi det? Vil vi vite det?

Ikkje eg. Eg vil berre ha ein softis. No som eg er tynn som ei høvla flis att synest eg at eg kan unne meg det.

Hummer og kanari

Hjorthen ser film: Mean Creek – en bortgjemt perle på Netflix

creekdippers

For dere som ikke kjenner til det. MUBI er en slags filmklubb på internett. For en femtilapp i måneden får du se håndplukkede filmer, utvalgt av folk med peiling på film. En ny film hver dag, og du har 30 dager på deg til å se den filmen, før den forsvinner ut av utvalget. I hvert fall for en stund. Jeg digger konseptet, og var medlem en stund ganske i starten, men jeg hoppet av etter en stund fordi jeg syntes at filmene ble resirkulert litt for ofte. Jeg står imidlertid fortsatt på maillista, og hver dag plopper det inn en melding om dagens nye film. Mulig at frekvensen på resirkuleringen er bedre nå, og på et eller annet tidspunkt skal jeg nok melde meg på igjen.

Grunnen til at jeg skriver dette er at det var gjennom disse daglige mailene jeg ble oppmerksom på Mean Creek. Jeg hadde aldri hørt om den før, men den hørtes veldig fristende ut. Jeg lette etter den på strømmetjenestene, men fant den ikke på Netflix eller noen andre steder enn MUBI den gangen. Så jeg la den på is. Men her om dagen lå jeg på sofaen med matforgiftningen min og trengte noe å se på. Jeg surfet rundt på Netflix på måfå, og plutselig dukket den opp gitt.

Så jeg satte den på naturligvis.

Mean Creek er historien om Sam, en liten tass, som blir plaget på skolen av den store feite bølla George. Han får trøst hos sin venninne Millie. Hva om du kunne ta livet av ham ved å knipse med fingrene, spør hun. Ville du gjort det? Sam svarer ikke. En dag han har blitt banket opp får Sams eldre bror Rocky nok. Noe må gjøres. Sammen med vennene Clyde og Marty legger han en plan. Ikke noe alt for slemt. Bare noe for å sette skapet på plass. De bestemmer seg for å lure med seg George på en båttur på elva under påskudd av at det er Sams bursdag. Planen er å få George til å ta av seg alle klærne, tvinge ham ut i elva, og dra fra ham, slik at han må gå naken hjem.

Men så går ikke alt helt etter planen.

Det er vel ingen overraskelser her. Det som gjør at Mean Creak er slik en strålende liten film er ungdommene. Karakterene. Og skuespillerne nødvendigvis, som gjør at dette føles fullstendig ekte. Uten store fakter. Uten noe dilldall får de alle sammen sin personlighet. Sin historie tegnet. Clyde som har to homofile foreldre. Marty som bor sammen med broren sin etter at faren skjøt seg, og åpenbart har sine problemer. George som er ensom, og drømmer om at noen en dag skal se alt det som rører seg på innsiden hans. Filmen er nesten fri for voksne, slik voksne bare spiller biroller i livet når man er i den alderen. Eller i hvert fall slik det var når jeg var midt i tenåra. Eller i hvert fall slik det var for meg. Denne filmen gir meg i det hele tatt flashbacks til egen barndom/ungdom. Hvor  vanskelig det var å manøvrere seg trygt rundt disse menneskene man tilfeldigvis delte et skjebnefellesskap med. Hvem var venn? Hvem var fiende? Hvor redd man egentlig var, og hvordan man for all del ikke måtte vise det til noen. Gruppedynamikken. Hvem er man egentlig? Gud hjelpe meg, disse første åra av livet er virkelig ikke noe jeg har lyst til å gå gjennom en gang til.

Det er på en måte ikke så mye mer å si om denne filmen. Det er en enkel film. En enkel historie. Men den er befolket med ekte karakterer, i en ekte verden, der de valgene man tar har konsekvenser. Det er noe av det beste jeg har sett på lang tid. Se den!

Page 1 of 1,04912345...102030...Last »
%d bloggers like this: