web analytics

Category Archives: Hummer og kanari

Hummer og kanari

Den personlege dommen

myers-briggs photo
Photo by JoeInSouthernCA

Det er omtrent ikkje mogleg å få seg ein jobb her i landet, utan først å måtte gå gjennom ein eller flere personlegdomstestar. Testar som dei meinar skal fortelle din potensielle nye arbeidsgjevar om kva slags type du er, kva du er god til, og sjølvsagt også kva du er mindre god til. Dei har nemleg funne ut at den tradisjonelle metoden med intervju og referansesjekk er særs upåliteleg som rekrutteringsmetode. Og feiltilsettingar er dyrt. Det kostar norske selskap milliardar av kroner kvart år. Ei enkel glipp kan koste frå femhundre tusen og oppover, og i verste fall blir du aldri kvitt den inkompetente gjøken du ga jobben til, for som vi alle veit er det umogleg å gje nokon sparken her i landet. Løysinga på dette er såre enkel. La eit rekrutteringsbyrå ta seg av jobben. Dei køyrer kandidatane gjennom ein personlegdomstest først, for å luke ut dei håpløse folka. Først når ein står igjen med eit par-tre kandidatar koblar man på dei som faktisk skal tilsette, og man køyrer ei siste intervjurunde. Kanskje får man ei case man skal løyse. Kanskje ikkje. Dette er ei metode som skal minimere risikoen for at man gjer jobben til feil person.

Men korleis sikrer vi at vi gjer jobben til rett rekrutteringsbyrå? Eit søk i Brønnøysund gjer oss 129 treff om vi søker på rekruttering. Korleis lukar vi ut sjarlatanane? Kan vi tru at dei same folka som ikkje er kompetente nok til å finne ein dugande person til å sitte i kassa på Kiwi er gode nok til å plukke ut det beste rekrutteringsbyrået? Eg har mine tvil. Og tenk. Om det potensielt kostar meir enn ei halv million blanke kroner å tilsette feil person, kor mykje kostar det ikkje då å hyre inn feil rekrutteringsbyrå? Det blir svinedyrt!. Eg ser for meg at dette må vere ei åpning for ein driftig grundar. Eit rekrutteringsbyrå som hjelper selskapa å rekruttere det beste rekrutteringsbyrået. Her bør det være mogleg å utvikle ei fin kvasi-vitenskapeleg metode, kalle den noko smått imponerande, og sette i gang med å skrive faktura med gaffel. Framtida er så lys at du må bruke solbriller og høg solfaktor på solkremen.

Sjølv er eg djupt skeptisk til personlegdomstestar. Det kjem nok av at der eg har hatt ei ganske god hitrate dei gangene eg har søkt jobb på gamlemåten, ved å sende inn søknad og CV. Eg har som oftast blitt kalla inn til intervju i det minste. Det kejm sikkert av at eg er relativt god til å skrive, og ikkje har noko problem med å komponere ei søknad som stikk seg ut i mengda. Dette er eit framtrinn eg ikkje dreg med meg inn i den moderne tida. No les dei ikkje søknaden min i det heile tatt, dei berre sender ut ei link i ei epost. Invitasjon til å ta ei test. Kanskje får du til og med lov til å ta ei test til etter det, men så er det stille. Ikkje eit pip. Ikkje bra.

I følge Myers-Briggs Type Indicator, som er ei variant av desse testane som er mykje brukt i rekrutteringsøyemed, er eg av typen INTP. Det vil seie at eg er intellektuell, presis, reservert, fleksibel og kreativ. Ein original tenker som likar å finne oppfinnsome løysingar på problemer. Det høyres jo vel og bra ut, men samtidig er vi INTParar ofte litt utilpass i sosiale situasjonar. Vi likar ikkje hierarki, og blir fort utålmodige og småirritert på unødig byråkrati. Det høyres ikkje like bra ut, eg ser jo det. Det kjennes på ei måte tyngre å ikkje nå opp når det er ei slik personlegdomstest som er nålauget. Det er jo ikkje tidlegare erfaring, eller formell kompetanse som dei finn ut at eg ikkje har nok av. Det er sjølve personlegdomen. Det er den eg er. Kanskje eg rett og slett har ein personlegdom som ikkje er kompatibel med det å være i jobb. Dei vil ikkje ha mi type, det er ei personleg dom, og den svir, eg må innrømme det. Det einaste positive er at arbeidsgjevarane ikkje har hatt verktyg til å avsløre dette før nå i nyare tid. Eg må jo ha blitt feiltilsett ei rekke gonger, og dermed kosta norsk næringsliv millionar av kroner!

Men kor i all verda har disse pengane eigentleg blitt av? Dei har i kvart fall ikkje hamna på mi eiga konto. Kven er det som meskar seg i feiltilsettingskroner? Kan eg ha penger til gode ein plass? Eg krev ei gransking, dette må vi til bunns i. Er det nokon som veit om eit godt granskingsbyrå?

Hummer og kanari

Flax i bakevja

Du veit du har hamna i ei bakevje når du ser lokalavisa til nabobyen juble over 40–50 nye statlege arbeidsplassar, medan herverande lokalavis gledestrålande skildrar korleis vi har fått nye trafikkskilt i Brandsøya som skal få ned tala på hjortepåkøyrsler. Ikkje for å snakke ned tiltaket. Eg er ei ihuga fan av alle som kjempar for å redde hjorten frå ulykke og liding. Særleg etter førre fredags spalte, der enkelte skriveføre dugnadsforkjemparar nok kunne tenke seg å køyre særleg denne byhjorthen ut av vegen. Det er likevel vanskeleg å seie noko anna enn at det blir litt puslete med blinkande trafikkskilt i den store samanhengen. Eg får assosiasjonar til når den store kvite mann kom til Amerika og kjøpte indianarane sitt land med glasperler og eldvatn. Her ute må vi til og med kjøpe brennevinet sjølv. Ein får berre venne seg til det. Florø er ei bakevje, trygt og godt plassert i enden av ei blindgate, men regjeringa kunne i det minste ha lata som om dei brydde seg. Dei kunne ha sendt oss nokre flaxlodd.

Denne veka skrapa eg åtte flaxlodd. Eg hadde ikkje kjøpt dei sjølv, dei var premie for eit eller anna bra eg hadde fått til på jobben. Eg kjøper aldri flaxlodd. Kan ikkje hugse sist eg gjorde det, men det må ha vore på nittitalet. Eg hugsar følelsen. Korleis ein skrapa eitt og eitt tal, heilt til ein sat igjen med berre eit tal å skrape. Støkket i magen når du trudde du hadde skrapa fram 500.000 tre gonger. Den milde skuffelsen når det viste seg at det siste talet var 50.000 i staden, og det ikkje vart nokon gevinst denne gongen heller. Det var spanande ei gong eller to, men ein vann jo aldri. Til slutt vart eg lei av å føle meg lurt. Når eg no skrapa desse åtte lodda mine var det ikkje det minste spanande lenger. Eg vart overraska over meg sjølv. Eg vart rett og slett forbanna. Eit heilt irrasjonelt sinne, og jo meir eg skrapa, jo meir forbanna vart eg.

Det var slike flaxlodd med bonusrunde. Vann du ikkje på hovudfeltet kunne du alltids skrape bonusfeltet og tape på det også. Eg skrapa altså 16 felt, og alltid same greia. To like tal. Mangla berre det tredje som gjer gevinst. 1.000.000 eller 100.000? Ved første augnekast er det ikkje så lett å sjå forskjell. Det var likevel ikkje noko spanande. Berre lureri. Eg visste eg ikkje kom til å vinne. Eg gav blaffen. Det var litt som å dra på blåtur med jobben. Den der dumme leiken der ein køyrer i motsett retning av dit ein skal for å lure folk. Som om ikkje alle har vore på litt for mange blåturar før og veit akkurat kva det går i. Det er så infantilt, så barnsleg, at ein berre blir sur av det. Men det er mogleg det berre er meg. Det er ofte det.

Flaxlodd, Lotto, Norsk Tipping og alle dei utanlandske spelselskapa. Det er berre lureri. Halvparten av oss driv med pengespel, og det er heilt idiotisk. Hadde vi sett pengane vi bruker på Lotto inn i pensjonssparing i staden, kunne vi i det minste sett fram til å nyte vårt otium som pensjonistar i sus og dus, men nei då. Kvar veke er det inn med lottokupongen. Alle veit jo at pengespel på mange måtar er ei ekstraskatt på dei fattige sin draum om ein suteslaus økonomi. Der dei rike spelar på aksjar, og kan trekke det dei taper av på skatten, må dei fattige halde seg til Lotto og Flax-lodd, og får ikkje noko frådrag for alle dei bortkasta kronene. Det er ikkje rettvist. Er det rart ein blir sur? Her står eg og skrapar på meg senebetennelse for å få bonus, i ei bakevje av ei by, medan oppkomlingane i Førde slår seg på brystet med nye statlege arbeidsplassar. Og nokon trur at det blir statlege arbeidsplassar på oss også, berre vi får slått oss saman med Vågsøy? Det er omtrent like optimistisk som å bruke lommepengane på flaxlodd.

Vi får vere glade for det vi har. Eg føler meg langt frå sikker på at dette endar opp med nye arbeidsplassar i Førde når prosessen har gått sine rundar. LO raslar med sablane. Oslo-politikarane er sure, og det er uansett berre snakk om ei utgreiing på dette stadiet. Førde er ikkje ein gong det einaste alternativet. Trafikkskilta i Brandsøya, handfaste og blinkande prov på at Flora kommune tek vare på hjorten, er i det minste allereie på plass. Det er betre enn bompengar. Kanskje er det vi som ler sist?

Eg vann dessutan 25 kroner på det siste flaxloddet. Dette blir ei fin helg. Hurra.

Hummer og kanari

Dugnadsbollar og dødsleirar

auschwitz photo

Debatten for og i mot dei dyre Polenturane for ungdomsskuleelevar rasar i bystyret, rundt frukostbord og på sosiale medier for tida. Argumenta haglar frå alle kantar, slik dei gjorde sist debatten var oppe og rådmannen måtte gå inn og presisere at gratisprinsippet skal følgjast – utan at turane blei noko særleg mer gratis av den grunn. Om ein reknar med lommepengar og anna forefallande, kan turane fort komme opp i 250.000 eller meir. Eller snaut 1100 sekkar med dugnads-toalettpapir som kan selgast vidare med ei dekningsgrad på over 50 prosent. Eller låg avanse, som Hanne Husebø Kristensen kalla det under debatten i bystyret. Ho sel openbert ikkje mobiltelefonar, for å seie det slik, men lat oss ikkje spore av dette spaltetoget allereie i første avsnitt. Det er mykje vi skal gjennom i dag.

Vi er alle einige om at klasseturar er ei fin greie som kan ha ei god effekt på samhald og klassemiljø. Spørsmålet er om det verkeleg treng å koste ein kvart million kroner, eller ein million sekshunde og nittifiretusen meter med toalettpapir, å teambuilde klassane. Ja, eg trur faktisk alle er einige om at det er mogleg å gjere dette langt billegare, om det er det som er hovudfokus. Men då kjem trumfkortet fram. Andre verdskrigen. Auschwitz. Kven kan vel argumentere mot sjølvaste Holocaust? Dette uforståelege folkemordet som vi aldri må gløyme. Den ultimate ondskapen. Det er så viktig at elevane får med seg dette. Det er vaksine mot ekstremisme og fascisme, må vite. Vil du at ungane våre skal vakse opp og bli Quislingar? Terboven? Kanskje Hitler sjølv? Nei, sjølvsagt ikkje. Ein kan ikkje sette noko pris på slikt. Ungane må til Polen, og det fortare enn svint. Vil du kjøpe ein kakeboks?

Du synest kanskje eg sette det på spissen no, men eg gjorde eigentleg ikkje det. Helga Arntzen, som grunnla Alternative fredsreiser på nittitalet, advarte for nokre år sidan kunnskapsministeren om at ein nedgang i talet på ungdommar som drog på slike skuleturar til Tyskland og Polen, ville kunne føre til ei auke av nazisme og nynazisme her i landet. Er det ikkje verdt 70 boksar av Nissemors Pepperkakehjerter å halde vesle Per utanfor byens nynazistiske miljø kanskje? Nei, det er ikkje lett å argumentere mot dødsleirane og alt du lærer på tur medan du byggjer samhald og gode venskap. Eg tenkte eg skulle prøve likevel.

For eg trur faktisk ikkje at eit besøk i Sachsenhausen fungerer som noko vaksine mot nazisme. Eg trur ikkje ein gong det trengs. Nazismen er ein daud ideologi. Den var eit produkt av spesielle tilhøve i si samtid, og vart ettertrykkeleg knust under andre verdskrigen. Den vil ikkje reise seg igjen. Nynazisme er og forblir eit heilt marginalt fenomen. Truslane mot det liberale demokratiet i dag kjem ikkje frå den kanten. Korleis vi skal kjenne igjen dei nye truslane, og kva vi skal gjere for å kjempe mot dei, det lærer vi ikkje på emosjonelt utmattande konsentrasjonsleirturisme.

Skal ein lære noko meir enn historie av desse turane, må vi sjå på korleis mengder av vanlege folk var med og gjorde folkemordet mogleg. Ikkje berre tyskarar. Nordmenn også. Frå dei norske vaktene i dødsleiren i Beisfjord, der tre av fire krigsfangar døydde. Til dei mange som utan å protestere, gjorde det mogleg å deportere dei norske jødane. Politi og lensmannskontor. Statistisk Sentralbyrå. Administrasjonsråd, kommunar og fylkeskommunar. Drosjesfåførar leigde inn for å frakte dei til hamna i Oslo, der SS overtok dei frå det norske politiet. Det kunne vore meg. Det kan bli femtenåringen på klassetur i framtida. Det er her potensialet ligg. Spørsmålet er om det blir utnytta, eller om det blir ein slik tur der ein reiser ned for å sjå på all ondskapen nokon andre stelte i stand.

Sjølvsagt skal elevane lære om Holocaust og andre verdskrigen, men skal vi bruke fleire hundre tusen kroner på det, må vi i det minste sikre oss at vi oppnår det vi vil. Det faglege innhaldet må vere godt nok. Klarar vi det når det ikkje er skulen, men foreldra, som planlegg, og gjennomfører turane? Er kontrollen med læringsutbyttet god nok? Eg er skeptisk, men reknar med at nokon no meinar at eg får ta meg ei bolle. Fortrinnsvis Pappas punsjboller til seksti kroner boksen. Eg tek to.

Hummer og kanari

Korleis konsumere kultur?

Laurdag kveld hadde vi i filmklubben invitert to unge filmskaparar frå Tromsø nedover for å vise fram ei film som dei har jobba med nokre år. Tullerusk heit den, og det var kanskje ei passande tittel på heile prosjektet. Både vårt og deira. Nattkino på laurdag kveld. Der satt eg, og dei to filmskaparane, og venta på folk. Vi prata om film medan vi venta. Om korleis det er å vere den einaste i salen på ein film. Vi var alle einige om at vi hadde hatt fleire av våre finaste filmopplevingar på filmar der vi var aleine i salen. Men skulle vi bli aleine i salen denne kvelden også? Det så stygt ut. Vi skjulte det så godt vi kunne, men desperasjonen steg. Det lå an til å bli ei slik tragisk historie som ikkje ei gong er morsom i ettertid. For meg som vert og arrangør var det smått pinleg. For gutta frå Tromsø, som hadde gleda seg til å få sine første reaksjonar frå eit uhilda publikum var det berre trist.

Eg trur vi ofte undervurderar kor mykje kulturopplevingane våre blir påverka av alt mogleg anna enn sjølve verket. Anten det er rundt oss, eller inne i oss sjølve. Kor mange ganger har ein ikkje opplevd å bli skuffa av ein film som man har gleda seg til lenge? Gått rundt og bygget opp forventningar. Klart det må krasje. Forventningar. Ramma rundt det heile. Lokalets utforming. Kva slags drikke dei serverar i baren. Kven man går saman med. Har utøvaren ein god dag? Arrangøren? Kva med oss selv? Regner det ute? Er du sliten? Alt spelar inn. Eg trur det er lurt å vere klar over det. Påfallande ofte er dei beste kulturopplevingane dei ein får når ein ikkje heilt veit kva ein går til. Det gjeld å nullstille. Åpne for nye inntrykk. Prøve noe nytt. Må alt vere fantastisk bra? Må vi skjøne alt vi ser? Må alt vere ei publikumssuksess før det har noko verdi? Nei. Sjølv om ikkje det som skjer på scenen heilt klarar å fange deg inn, skjer det noko med hjernen vår når vi er tvunget til å sitte stille i ein time og ikkje kan fiske fram mobiltelefonen for å avlede tankane. Tankane gjer seg til å vandre. Kanskje tenker du nye tankar? Det treng ikkje ein gong ha noko med teaterstykket å gjere, berre med settingen, og det er verdifullt. Vi burde stoppe opp oftare. Gå oss vill i tankerekkene våre. Nullstille. Puste.

Vi har gjerne ei oppfatning om at kulturopplevinga berre skal gå ein veg. Frå scene til publikum. Vi set oss i stolen og seier, værsågod, underhald meg. Og nokre gonger er det slik det fungerar også, men det treng ikkje vere slik. Som leverandør av kultur gjennom den lokale filmklubben er eg ofte ekstra var på korleis folk opplever filmane vi setter opp. Dei blir babyane mine. Eg vil at alle skal elske dei. Medan filmen rullar sit eg i salen og kjenner på stemninga. Likar dei dette? Er dei med? Skjer det noko? Eg tenker at berre vi klarar å gje i kvart fall ein person ei filmoppleving ho kjem til å hugse lenge er eg nøgd. At vi har fått noko til å skje, inne i hovudet til eit anna menneske. Noko som ikkje hadde skjedd om det ikkje var for oss. Det er nok. Eigentleg er det ganske stort, og når vi treff skjer det noko inne i oss også. Vi veks på det. Kulturoppleving på sitt beste går begge vegar. Frå utøvar til publikum, til arrangør og tilbake igjen.

Laurdag kveld igjen. Klokka tikker mot tidspunktet der filmen skulle starta. I det vi er i ferd med å resignere og gå på Bua for å slukke sorgene går døra opp. Inn kjem Roald Leivestad, og han skal sjå film. Gutta held si innleing og fortel om prosjektet. Eg startar filmen, og under over alle under. Leivestad ler når han skal le. Han likar faktisk filmen, i all si uferdige prakt. Og for kvar gong han ler lettar stemninga i salen. Når filmen er ferdig er vi glade alle saman. Det som lå an til å bli eit nederlag for både meg og gjestane blir plutseleg snudd til siger. Eller i det minste ei god historie. “Det kom EN person, og det var fankern meg sjølvaste kultursjefen. Og han LIKTE filmen”.
Meir skal det ikkje til. Nokon gonger er det nok med ein. Etter filmen gjekk vi på fest og drakk punsj. Alle var einige om at det hadde vore ei triveleg helg.

Hummer og kanari

Jom, jom røsk meg i balla

captain cod photo
Photo by Global Ranger

Onsdag i førre veke vart supporterklubben Stimen offisielt stifta, med Jon Håvard Strømsnes som klubbens aller første leiar. Dette er stas. På stiftingsmøtet var fleire opptekne av at supporterklubben måtte ha eit familievennleg image, noko den nyvalde leiaren gav si fulle tilslutning til. «Vi skal vere ein familievennleg folkesupporterklubb for Florø», sa Strømsnes. Det vil framleis vere lov å skjelle ut dommarar på det grovaste, men familien deira skal vi vere greie med, forklarte ein representant som helst ville vere anonym. Det er uklart om det framleis vil vere lov å ønske død og fordervelse over spelarar frå Førde, eller om grensa nå skal gå ved buksevatn. Den diskusjonen er uansett reint teoretisk, i og med at Førde knapt har noko fotballag å snakke om nå for tida.

Medan supporterklubbane gjer så godt dei kan for å rydde opp i rasisme, homofobi og alt slikt som gjer at folk lurar på om det er greitt å ta med seg barna på fotballkamp, har det motsette skjedd i den politiske diskusjonen. Den danna samfunnssamtalen liknar meir og meir på ein fotballkamp, der vi alle saman sit og heiar på kvar vår side, som var det fotballsupporterar vi var. Før måtte vi gå på kamp for å høyre Klanen synge om å valdta våre horer, og knulle våre kyr. Nå held det med eit lite dykk ned i kommentarfelta på Facebook for å finne liknande språk, men no er det ikkje dei helsikes bøndene med fotballdrakt i andre fargar som skal få det, no er det dei politiske motstandarane. Landssvikarar, kulturquislingar, vietnamesermegger og høgrefascistar. Ta dei med i Toyotaen til Magdi og gje dei ei omgang dei seint vil gløyme. Og det har spreidd seg frå dei sosiale media og ut i det offentlege. Det held vel å nemne Donald Trump? Eg tek meg i å lengte tilbake til den gongen hooligans var hooligans, og politikarar politikarar. No veit eg ikkje lenger kva som er kva. «Jom Jom røsk meg i balla», som vi ropte på Falkum den gongen eg var aktiv i supporterklubben til Odd.

Ja, eg skreiv aktiv, men for det meste sat vi jo på baken. Anten på tribunen, eller i ein buss på veg til bortekampar på Fåberg og i Drøbak. Vi var kledd i kvite kjeledressar, med Oddepila, og alle som hadde kjeledress fekk delt ut eit yrke. Eg vart av mystiske grunnar utpeikt til å vere politi. Eg hadde rappa to spekulum av far min, som hadde litt av kvart liggande sjølv om han hadde slutta å praktisere som lege. Dei hadde eg teikna auge på slik at dei såg ut som gakk-gakkar, og om eg hugsar rett hadde eg bunde dei fast i kvar sin snor på lua eg hadde på meg. Og det var ikkje ei kva som helst lue. Det var ei slik varm pelskledd lue av den typen eg kunne kalla for bjørnefitte om eg berre hadde vore litt meir vulgær. Med lua og kjeledressen var eg klar til kamp. «Vi drikk mjølka bar. Rett frå juret», skreik vi på stadion. Men vi drakk den mest frå kartongen altså, det var berre skryt.

Det er mykje som skal på plass no som det skal spelast toppfotball i byen. Supporterklubb er vel og bra. Det neste steget må vere å få ein maskot på plass. Alle klubbar som er å rekne med har ein maskot. Odd har ei bie som dei har kalla Brodd. På kampane hoppar og dansar den rundt, dansar sexy bak målet, og ein gong gav den ein Fredrikstad-spiss ei øyrefik. I Premier League er det enda verre. Der har Swanseas maskot, svana Cyril, hamna i trøbbel med politiet fleire gonger. Ein gong drog den hovudet av maskoten til Millwall og sparka det opp på tribunen. Eg veit ikkje korleis det passar inn i Stimens familieprofil, men eg meiner det må vere ok. Florø treng altså ein maskot, og at det må vere ein sild, det er udiskutabelt. Man kva skal namnet vere? Sildheim-Olsen? Sildveig Willfisk? Frank Silly? Eg veit ikkje, kanskje Firdaposten kan arrangere ei namnekonkurranse?

Men har vi råd? Eit skikkeleg, spesiallaga, maskotkostyme kostar fort frå 50.000 kroner og oppover. Det har vi råd til. Det er berre ein sjettedels polentur for tiande klasse. 293 sekkar, eller 451.220 meter med toalettpapir. Dugnad for maskot til Stimen og Florø fotball? Jom jom, røsk meg i balla. Eg er med!

%d bloggers like this: