web analytics
Warning: count(): Parameter must be an array or an object that implements Countable in /customers/8/a/2/hjorthen.org/httpd.www/wp-includes/post-template.php on line 284

Saman for fylket

sogn og fjordane photo
Nei, jeg er her for å ÅPNE veien, ikke stenge den! Photo by Sogn og Fjordane fylkeskommune

Siste nytt frå robuste forskingsmiljø betalt av regjeringa er at dei vil gravleggje Sogn og Fjordane. Det var iallfall slik overskrifta i Bergens Tidende lydde denne veka. Møreforsking og Jørgen Amdam har brukt dei siste to månedane på å gjennomgå eksisterande utgreiingar omkring kommune- og fylkesstrukturen i landet vårt. Den tabloide konklusjonen er at trivselsfylket vårt er for lite. Vi bør ikkje ha fylker med mindre enn 200.000 innbyggarar her i landet. Sogn og Fjordane har berre 110.000. Det må bort.

Men kvifor akkurat 200.000? Til Bergens Tidende seier Amdam at det er det som skal til for å vere rimeleg effektiv. Det er visstnok også ein føresetnad for å få overført nye oppgåver frå staten. Han veit sikkert kva han snakkar om, men eg ville gjerne ha noko meir konkret, eg tok difor til å skumme meg gjennom rapporten frå Møreforskning. Der viser det seg at talet kjem frå det såkalla Christensen-utvalet, som i 1992 leverte ei evaluering som slo fast at fleire fylke hadde eit folketal som var for lite til å gje grunnlag for ei kostnadseffektiv offentleg forvaltning. Utvalet konkluderte med ei nedre grense for innbyggartal i fylkene på 200.000, i den grad det var mogleg. For Christensen-utvalet tok hensyn til geografien. Dei slo fast at fylka ikkje bør vere større i utstrekning enn at dei som bur der har ein akseptabel reiseavstand til fylkessenteret og dei viktigaste offentlege tenestetilboda på fylkesnivå. Eit atterhald som ikkje nådde frem til avisene i denne runden.

Rapporten til Møreforsking er eigentleg gamalt nytt. Underlaget er gammalt. Dei har ikkje forska stort sjølve, men har samla det som finst av tidligare utgreiingar og evalueringar. Korleis Christensen-utvalet kjem fram til dei magiske 200.000 står det ikkje noko om. Ligg det avanserte reiknestykker bak, eller har dei berre tenkt på eit tal? Du gjettar like godt som meg. Eg veit ikkje. Det som er klart er at talet er basert på at ein reform i den offentlege forvaltinga er meint å overføre fleire oppgåver, og meir makt til regionane. Fylket vårt er kanskje stort nok i dag, men ikkje stort nok til at vi kan ta over ein haug med oppgåver som er tillagt staten i dag. Det er her eg kjem litt i stuss. Skal Store Stat, representert ved rikspolitikarane, overføre makt til fylka, og kanskje til og med til kommunane, heilt frivilleg? I eit av Europas mest sentralstyrte land? Eg ser det berre ikkje for meg. Eg har ikkje trua. Det kjem ikkje til å skje. Trur eg. Sogn og Fjordane er noko for seg sjølv. Berre unntaksvis er det noko saman med andre. Sogn og Fjordane er eit paradoks. Eigentleg burde det ikkje bu folk her i det heile teke, slik som det regnar og blæs heile tida. Men her er vi. Sære og sure som få, men Sogn og Fjordane kjem godt ut på dei fleste statistikkar det er viktig å komme godt ut på. Vi er best på skulen, har betre helse, færre hipsterar, og fleire pene damer. Skilnadene er mindre mellom fattig og rik, vi skil oss sjeldnare, og vi har til og med det beste bryggeriet. Hadde vi vore austlendingar hadde vi vore uspiselege, men smålåtne og problemorienterte som vi er, gjer vi ikkje noko stort nummer av at vi er best på det meste – det er alltid noko som kunne vore betre. Og det er det jo. Vi kunne til dømes ha vore fleire folk, slik at vi slapp dette helsikes maset om robuste einingar heile forbanna tida.

Det er 25 år sida Christensen-utvalet fekk sitt mandat. Både Høgre og Arbeidarpartiet har ønskt seg færre kommuner og større regionar minst like lenge. Ein eller annan gong kjem dei nok til å få trumfa det gjennom Stortinget. Men enno er det ikkje for seint å påverke utfallet. Eg har løysinga. Fylket treng folk, Flora treng penger. Mitt råd til rådmannen: Legg ein kommunal ekstraskatt på prevensjon. Det må vere eit beløp som svir verre enn gonoré og barnebidrag. Det kan vere med på å få både fødelsraten og kommuneøkonomien opp på eit høgare nivå. La det bli del av ein dugnad for folkevekst i Sogn og Fjordane. Gje alt for heimfylket ditt, no treng det di hjelp. Gløym dei kondomane. Gå heim og sett barn på kona. Og på ein kollega på julebordet. Det er på tide å vise kva du duger til. Så er vi med, sammen for fylket. Sånn kan det skje, vi ser at det gror!

Leave a Reply

%d bloggers like this: