web analytics
Bok og Film

Hjorthen ser film: Hush

hushJeg kan ikke påstå at jeg er superimponert over filmtilbudet på Netflix, selv om det for all del er verdt prisen, og det finnes noen gullkorn blant all røkla der. En av dem er grøsseren Hush, som faktisk er ny av året. Den anbefaler jeg varmt for alle som liker en god skremmebikkje. Den holdt i hvert fall meg på kanten av sofaen, og fingra unna telefonen hele veien i gjennom.

Det er ikke nødvendig med kompliserte setup og utbroderte historier om målet er å fremtvinge et godt grøss. Hush holder det enkelt. Maddie er døvstum etter å ha blitt rammet av hjernehinnebetennelse i tenårene. Dette har ikke hindret henne i å bli en suksessrik forfatter. Hun har forlatt storbyen og bosatt seg i et hus i skogen. Hun er en ganske typisk Stephen King-protagonist egentlig, og det er neppe tilfeldig at Mr.Mercedes ligger og slenger på et bord i stua hennes.

Ute i skogen har hun blitt venn med naboene, og holder kontakten med gamle venner via FaceTime.

Alt dette blir etablert i åpningsminuttene. Hush bruker akkurat den tiden som er nødvendig på å etablere vår helt og hennes bakgrunn, før den kaster seg ut i spenning og grøss. Og jo mindre man vet om handlingen, jo bedre er det, så jeg skal ikke røpe for mye. Men det er altså en sånn derre hjemmeinvasjonsfilm som har hatt et lite oppsving de siste årene. En skummel fyr i en maske som bringer tankene hen til Michael Myers dukker opp utenfor huset til Maddie. Han blir fascinert av denne kvinnen som åpenbart ikke hører noe, og bestemmer seg for å leke litt katt og mus med henne, før han dreper henne. Det er i hvert fall planen, men musa har ikke tenkt å følge spillereglene denne gangen.

Det er altså såre enkelt dette, The Final Girl er innestengt i huset sitt, med en sadistisk morder på utsiden som hun må prøve å utsmarte. Ikke originalt i det hele tatt, muligens unntatt hennes handicap, men det er effektivt og dyktig utført. Særlig er oppbyggingen nær perfekt, det er sitrende spenning og gode grøss. Fritt for billige jump scares. Morderen får vi ikke vite noe om, annet enn at det antydes at Maddie bare er den siste i en lang rekke ofre. Ingen motiv eller vanskelig barndom, kun ren ondskap, og det er faktisk ganske deilig. Vi trenger ikke vite noe annet om ham enn at han må bekjempes og beseires.

Som vanlig er det klimakset som er den vanskelige biten. Når konklusjonen skal settes, og filmen avsluttes, faller kvaliteten litt i mine øyne. Hush gjør det nok fortsatt bedre enn de aller fleste, men uten å holde helt nivået den første drøye timen holder seg på.

Godt skuespill. Fint bruk av lydbilde her. Tight og fin regi, og 82 minutter er i grunnen akkurat passe for en grøsser. Jo dette var snacks, anbefaler den varmt!

Hummer og kanari

Kvite forteller vitser #28

img_20160626_001208.jpg

– Jeg har glutenallergi altså. Bare så dere hvete.

Hummer og kanari

Fotballen kjem heim

8206408179_d1757e6f54_z

EM-fotballen rullar for fullt i Frankrike for tida, og eg glaner på TV-en så auget blir avlangt og vått. England er mitt lag, og i år har dei eit ungt og lovande lag som kanskje kan få til noko. Kjenner eg dei rett, rotar dei det til for seg sjølv på eit eller anna tidspunkt, men enn so lenge er håpet levande. Wales vart senka i sluttsekundane, publikum syng at fotballen kjem heim, og klumpen er på plass i halsen. God save our team, eg har trua.

Eg er ikkje like engasjert når til dømes Slovenia møter Russland. Usikker på om eg skal heie på pest eller kolera, let eg heller tankane vandre andre stader. Det var då eg kom til å tenke på Liverpools gamle lynving. Steve Heighway. Ein av dei få Liverpool-spelarane eg har hatt ein viss sympati for. Han hadde eit kult namn. Han var ein driblesterk ving som det var moro å sjå spele. Dessuten hadde han ein universitetsutdanning. Heighway var ein smart fyr. Når Liverpool spelte i Europa likte Heighway å få med seg litt sjåverdigheitar på turen. Dei andre på laget lo av han, og ville heller spele kort påhotellet. Heighway var ein nerd, ein outsider. Ein eg kunne identifisera meg med.

Ein akademikar i fotballen var temmeleg sjeldsynt på syttitalet. Ja, i heile forrige århundre eigentleg. Fotballen høyrde til arbeiderklassen. For å spele på det engelske landslaget måtte du ha eit engelsk pass, du måtte vere ein brukbar fotballspelar, og du måtte komme frå den arbeidande klassen. Helst burde du vere kvit i huda også, slik John Leslie fekk erfare. Når uttakskomiteen kalte ham opp til landslaget hadde dei ikkje fått med seg at han hadde litt mykje pigment i huda. Når dei oppdaga blemma trekte dei innkallinga tilbake. Femti år seinare fall den barriera, men arbeidarklassekravet tok lengre tid å bli kvitt.

Fotball i si opprinnelege form var folkets sport. Faktisk var fotball forbode i England frå 1300-talet til langt ut på 1600-talet. Litt av di det var ei bråkete affære, der folk faktisk vart skadd, men mest var det nok av di ein ville at folk skulle drive med bogeskyting i staden for ballsport. Mykje meir nyttig i krig. Etterkvart kom viktoriatida, med si hang til reglar for korleis ein skulle oppføre seg, og temde fotballen. I denne perioden vart idrett eit tidsfordriv for aristokratiet, dei var dei einaste som hadde tid til slikt, men dette endra seg igjen på slutten av 1800-talet.

Den moderne fotballen er eit produkt av den industrielle revolusjon. Folk strøymde frå bygd til by. Frå åker til fabrikk. Meir fritid fekk dei på kjøpet. Fritid dei kunne bruke på å jage ein ball rundt på ei bane. Ut av industri og jernbane vaks det opp fotballklubbar som paddehattar, og resten er historie, som vi skriv når vi ikkje har plass eller ork til å gå meir i djupna.

Fotballen sprang altså ut av industri og arbeidarklasse. Det var naturleg nok. Men fotballen tviheldt på den identiteten sjølv lenge etter at samfunnet endra seg. Læregutsystemet der ein slutta skulen som sekstenåring for å pusse støvlane til dei etablerte stjernene verka designa for å halde middelklassen ute. Steve Heighway måtte tåle masse spit frå lagkameratene for si alternative bakgrunn. Slik Erik Thorstvedt i si tid i Tottenham måtte tåle å bli pepra med brød for å vere frekk nok til å lese ei avis i spelarbussen. Ein skal ha tjukk hud for å halde ut som akademikar i eit arbeidarklassemiljø.

No, på 2000-talet er ting i ferd med å endre seg. Middelklassa tek over fotballen, både på tribunen og på bana. Engelske fotballspelarar har i aukande grad gått på privatskule, og skulda for dette har som vanleg Maggie Thatcher. Under hennar styre selde offentlege skular unna fleire mål med område dei tidligare hadde brukt til fotball. Dei slutta rett og slett med skulefotball, og overlot den arenaen til dei poshe privatskulane. Kanskje er middelklassifiseringen av fotballen ei naturleg utvikling, men samtidig gjer det at den litt romantiske førestillinga om at fotballen kan vere ein veg ut av fattigdommen for talentfulle unge ikkje lenger er like enkel å oppretthalde. Det nålauget er plutseleg veldig lite, etter at fotballen forsvann frå dei offentlege skulane og middelklassen tok over. Akkurat det er litt leit.

Samfunnet endrar seg. Fotballen må følge med. Ikkje noko av dette kjem til å bety noko om gutta med dei tre løvene på brystet løftar pokalen over hovudet etter finalen i EM om nokre veker. Det er på tide å hente fotballen heim. Sjølv om heim ikkje lenger er kva det var. Go England!

Hummer og kanari

Kvite forteller vitser #27

image

– Vet dere når kuene sier Mø?

-…

– Når de komMØØØniserer

Hummer og kanari

Rønnebyen

florøsjela photo
Photo by Hjorthefoto

Det er nokre tema ein helst bør styre unna om ein ikkje likar å krangle med folk. Innvandring. Vaksiner og alternativ medisin. Israel-Palestina. Turstimerkinga i Eikefjord. Lista kan gjerast lenger om ein vil, men eg trur eg har fått med meg dei verste minefelta. På eit unntak nær. Eg tenker på Florø-sjela. Debatten om korleis byen vår skal sjå ut. Skal vi rive eller restaurere? Bygge nytt, eller ta vare på det gamle? Det skjer mykje i sentrum for tida, og ikkje alle likar det dei ser. Byen vert øydelagt, seier dei. Sjela forsvinn og vi blir som Førde. Andre vil rive meir og bygge nytt. Frontane er steile. Dette vart tydeleg i to parallelle Facebook-trådar for litt sida. Det var stor underhaldning.

I den eine tråden handla det mest om huset som dei driv og snekrar saman i Hans Blomgata no. Det var delte meiningar så klart, men stemninga gjekk i retning av at dette huset aldri skulle ha vore bygd. Det var for stort, det passa ikkje inn i gata, og det hadde vore mykje betre om ein hadde teke vare på det gamle huset som stod der før. Fleire kom med kritikk av kommunen som lot pengefolka herje på omtrent slik dei ville, utan omsyn til naboane. Somme gjekk til og med så langt at dei tok i bruk ordet korrupsjon.

I den andre tråden var det Trovik-kvartalet det handla om, denne skammens plett på byens indrefilet. Her var ein også sinna på byråkratane, men her var det motsatt. Her sto dei i vegen for dei som ville skape noko nytt her i byen. Pengefolka som ville bruke midler av eiga lomme for å få til noko som ville vere til glede for alle, vart motarbeidd av inkompetente regelryttarar som ikkje har større glede i livet enn å øydelegge for andre.

Ikkje tru på halvparten av det du ser, ikkje noko av det du høyrer, sang Lou Reed i si tid. Byråkratane og politikarane som gladeleg lot seg kjøpe i det eine tilfellet, var altså stivbeinte gledesdreparar i det andre. Begge deler kan ikkje vere sant. Sanninga er nok heller at folk flest ikkje veit stort om plan og bygningslov, sentrumsplanar. kulturvern og politiske prosessar. I røynda er det ikkje onde menneske som sit der og kastar terning om kven som skal få bygge og kven som skal få nei. Det er vanlege folk som deg og meg som gjer så godt dei kan for å forvalte eit regelverk, og vurdere interesser opp mot kvarandre. Sørge for at alt skjer etter boka. Nettopp for å hindre at alt berre blir den rikastes rett. Dei kan gjere feil, det kan vi alle, men alt er ikkje ein stor konspirasjon. Diverre. Livet er for ein stor del kaos og ute av kontroll. Det hadde vore mykje enklare om konspirasjonsteoriar flest faktisk var sanne. Det ville tyde på at vi faktisk kan styre vår eiga skjebne. Men lat oss ikkje spore av dette tanketoget.

Gunnar Staalesen skreiv om Florø for 25 år sida at byen med sine kvitmåla hus mest minna om ei sørlandsby som uvisst av kva grunn var forvist til Vestlandet. Når dei som har flytta vekk tenkjer tilbake på korleis det var, er det desse husa dei tenkjer på. Vi som fortsatt bur her også. Akkurat slik vi gløymer alle dagene det regna då vi var born, og sommaren var berre ein einaste lang solskinnsdag, går vi forbi dei stygge husa utan å sjå dei. Men sørlandsbyen er ein illusjon. Staalesen skreiv også om betongblokker med gråpapir for vindauga. Når folk som aldri har vore her før kjem til byen, er det ikkje dei pittoreske gamle husa dei ser. Dei ser dei gamle husa som treng måling og nye vindauge. Eller ei gravemaskin og ei knusarball. Dei ser ein liten og litt sliten by i identitetskrise. Ein by som slitest mellom det han ein gong var, og det han ein gong kanskje skal bli. Ein by i limbo, og der har Florø vore sidan åttitalet. Minst. Florø by har ein slags forsoffen sjarm, men eg vågar meg likevel på ein brannfakkel: Dei siste åra har fienden i aust kasta av seg stempelet som landets styggaste by, og tatt grep som gjer at Førde sentrum i dag fremstår som meir innbydande enn Florø på mange vis. Kan vi vere tilfreds med det? Nei!

Jernbana kjem aldri til Florø, skreiv Staalesen. Det toget har gått, og difor er byen eit Noreg i miniatyr. Ein stad der du alltid vil kjenne deg heime. Det er jo også ein attest å ta med seg, men eg trur ikkje det blir mindre heimekoseleg av å rive nokre rønner i sentrum. Grunneigarar må halde vedlike, eller bøteleggast slik at dei sel til nokon som vil. Tida er moden for å ta grep. Få vekk rønnene. Bygg nytt.

Men ikkje naboen min, då. Han får restaurere!

%d bloggers like this: