web analytics
Hummer og kanari

Statsbudsjettet

jensen

MEDAN VI her omkring har vore mest opptatt av om strikkegrafittien som har prega byen i fleire månader skal klippast ned eller få henge, har resten av landet vore opptatt av viktigare ting. Denne veka har regjeringa vår lagt fram eit skinnande blankt, flunkande nytt og fint statsbudsjett.

DET ER EIN stor dag for vår finansminister, statssekretærane, og alle dei små arbeidsmaurene i departementet hennar. I vekevis har dei sitte i møte og diskutert kva dei skal finne på denne gongen. Flittige fingrar har tasta på kalkulatorane. Skarpsindige hjerner har slått seg saman for å finne ut kva kranar som skal strammast til, og kven som skal opnast. Den eine hånda deler ut litt skattelette histen og pisten. Den andre dreg pengane inn att med kutt i frådrag og auka moms. Det er som å vere på casino. Spelet er rigga. Huset vinn alltid. Litt som når du sat i sandkassa som barn, med hendene fulle av sand. Så mykje hadde eg, så mykje gav eg bort, så mykje mista eg, og til slutt er hendene tomme. Alt som er igjen er luft. Men når du kjem inn att og skal kle av deg er både skoa og underbuksa fulle av sand, så litt fekk ein likevel med seg.

PRESENTASJONEN av statsbudsjettet har vore omtrent slik det alltid har vore. Dei som legg det fram er smørblide og meiner dette er eit godt budsjett for landet. Eit stort skritt på rett veg mot eit eller anna nirvana langt der framme. Dit skal vi kome ein gong om de berre lar vere å velge dei andre bandittane ved neste val. Opposisjonen er tilsvarande misnøgde. Om dei ikkje er direkte sjokkerte. Dei pustar og pesar. Trugar med å blåse heile huset ned. Skurkane i regjeringa er i ferd med å leie oss rakt i undergongen. Korleis skal dette gå?

SÅ KJEM media og hiv seg på. Kva vil statsbudsjettet gjere for DIN kvardag? Dette blir dyrare. Dette blir billigare. Kom og test skattekalkulatoren vår. Sjå kor mykje DU skal betale i skatt i 2016. Eg testa skattekalkulatoren til Din Side, og du vil ikkje TRU kva eg fann ut. Eller det vil du sikkert. Eg får eit par hundrelappar mindre i skatt kvar månad, og det kan komme godt med. Eg vann nemleg ein Playstation 4 i ei konkurranse tidlegare i veka, og den har gutungen lagt hendene sine på. No krev han at eg må kjøpe spel til den også. I ein augneblink trudde eg at eg hadde vore heldig som vann noko, men eigentleg har eg berre vunne enda ein ting eg må bruke pengar på. Eg treng all den skatteletta eg kan få. Sjølv når du vinn, kan du ikkje vinne.

EIN FÅR KOSE seg med dei små sandkorna ein har. Det er unekteleg godt å sjå ein finansminister frå Framstegspartiet auke avgifter stort sett over heile linja. Alkohol, bensin og NRK-lisens ikkje noko unntak. Tolv øre ekstra må du ut med pr liter bensin det neste året, om du ikkje har tatt sykkelen fatt då. Eller kjøpt Tesla. Rett nok er det berre snakk om ei justering for å halde tritt med forventa prisstigning, men det er uansett eit stykke frå den gong finansministeren berre var Siv Jensen frå Frp, og meinte vi burde ha ei fastpris på bensinen. Den burde ikkje koste over sju kroner literen, meinte ho den gongen. No er ho ansvarleg, og godt nøgd med at avgiftene ikkje aukar meir enn prisstigninga.

FRAMSTEGSPARTIET har verkeleg kome ein lang veg frå den gongen det heitte Anders Langes parti til sterk nedsettelse av skatter, avgifter og offentlege inngrep. Dei har blitt slukt av systemet. Blitt eit parti som alle andre. Dei kan like gjerne legge ned partiet og melde seg inn i høgresida til Høgre. Vulgær-Høgre, som eg kallar dei. Når denne stortingsperioden er over og Siv-Erna har vorte skylt ut av regjeringskontora, og Framstegspartiet skal evaluere tida i regjering kan det hende dei blir sittande som barnet i sandkassa, kaste sand i lufta og seie: «Så mykje hadde vi. Så mykje mista vi.» Og når dei er ferdige har dei berre eit og anna sandkorn i bukselomma å vise til. For slik er det politiske systemet. Du kan stå i utkanten, skrike, og peike på alt som er feil, Men skal du endre noko må du inn og få makt. Då blir du ansvarleggjort og slukt av systemet. Spelet er rigga. Du kan ikkje vinne.

ALT ER BERRE jag etter vind. Er det rart man drikker? Heldigvis kan Psykologiforbundet på sine nettsider opplyse oss om at statsbudsjettet 2015 inneheld ei tydeleg satsing på psykisk helse og rus. Det tek eg til etteretning. I kveld skal eg bli full for statsbudsjettets skuld. Skål, og god helg!

Hummer og kanari

Politikk og pølser

hakke

Det har vore val i kongeriket. Politikarar har blitt stemde inn og ut som i eit anna realityshow. Maktkonstellasjonane har endra seg, og nye ordførarar dukkar opp som paddehattar rundt om. Om du har lurt på kva ein paddehatt eigentleg er, så er det berre ein sopp som dukkar opp når det har vore litt fuktig i vêret. I gamle dagar trudde ein at paddene gøymde seg under dei, men det var visst ikkje sant.

Men dette var ei avsporing. Det var val og ordførararskifte som var tema. I Flora har det jo gått ganske greitt føre seg. Vi byter ut ein Leeds-supportar med ein Nottingham Forest-tilhengar, men stemninga verker ellers å vere god. Verre er det andre stader. I Bremanger har nokon dolka Espen Sortevik. H og SV har danna ei uheilag allianse og sikra H ordføraren. Alice Beate Holm samanliknar det med «House of Cards», noko som vel gjer Audun Åge Røys til vår lokale Francis Underwood. Holm bør kanskje passe seg om ho skal ta t-banen det neste året, men ellers er det berre å ta det med ro. Om ho held ut til tredje sesong blir det i grunnen berre kjedeleg, det heile. Bremanger er ikkje den einaste kommunen i Sogn og Fjordane der det har vore vondt blod og skuldingar om avtalebrot etter valet. Trivselsfylket må heretter alltid skrivast med hermeteikn. Demokrati er ikkje alltid like pent.

Demokrati er tema på heimebane også i desse dagar. Jentungen på fire er inne i ein heftig Egner-periode. Her går det i både Kardemommelova og dyra i Hakkebakkeskogen. Jentungen hatar Tante Sofie djupt og inderleg. Korleis kan ho vere så slem med Kamomilla eigentleg?? Og dette med at Politimester Bastian må arrestere folk så ofte som han kan er det jo lita meining i, då er snart gatene tomme for folk, og kven skal då kjøpe pølsene til pølsemakaren?

Sjølv er eg meir fascinert av måten dei driv demokrati på i Hakkebakkeskogen. Den sjølvrettferdige og irriterande vesle tassen Morten Skogmus ser seg lei på at reven, ugla og pinnsvinet freistar å ete dei små musene, og får manipulert Bamsefar til å halde eit allmøte. Bamse ringer med ei bjølle og Morten krevjer at det skal innførast tre nye lover i skogen: Alle skal vere venner. Ingen skal ete kvarandre, og den som er lat og berre kastar bort tida på kvinnfolk og kortspel må ikkje stele mat hos dei andre. Det siste er heilt klart eit spark til den frilynte gladguten Klatremus, som helst berre vil spele gitar. Eg trudde at Morten og Klatremus var venner, og vil tru at Klatremus opplever dette som ein kniv i ryggen. Sjølv om han bit det i seg. Lovene blir einstemmig vedtekne, sjølv om verken Mikkel Rev, Petter Pinnsvin, eller Ugla er det minste einige. Dei vågar rett og slett ikkje stemme i mot når Bamsefar gjer seg litt trugande i røysta. – Opp med labben Mikkel, seier han, og stakkaren har ikkje noko reelt val. Nokon kallar det demokrati. Eg kallar det eit maktovergrep.

Politimester Bastian si kardemommelov er naiv og fin i all si uskuld; ein skal ikkje plage andre, ein skal vere grei og snill, men for øvrig kan ein gjere som ein vil. Men i Hakkebakkeskogen er det meir realpolitikk. Egner viser her korleis makt korrumperer. Det er ikkje vanskeleg å forstå at Morten ikkje vil bli eten, men når han får ferten av makt dreg han det for langt og freistar å tre sitt livssyn ned over hovudet på dei andre dyra i skogen. Moralsk fordømming av dei som ikkje lever slik han vil. Alle skal vere venner. Og vegetarianarar: Demokratiets tyranni. Morten hevder flertalets rett, og gløymer det som er det vakre ved demokratiet: Mindretalets rettar.

Mikkel Rev blir jo ikkje vegetarianar av eit vedtak i formannskapet. Høns og skinkesteik står framleis på menyen, og det må han stele. Det er ok for Morten og dei andre, for det bur ikkje høns og gris i Hakkebakkeskogen. Hykleri, interessekamp, og pragmatisme. Dolkestøt, og la naboen ta støyten. Som Bismarck sa det i si tid: «Den som veit korleis pølser og politikk blir til, får aldri meir ei god natts søvn.» Det gjeld både i Hakkebakkeskogen og i Sogn og Fjordane. Det kan kanskje ikkje vere annleis, men pent er det ikkje.

Hummer og kanari

Kvite forteller vitser #20

image

– Vet dere forskjellen på en løk og et trekkspill?

– Det er ingen som gråter når man skjærer opp et trekkspill.

Hummer og kanari

Kvite forteller vitser #19

image

– Vet dere hva man kaller Brannmann Sam når han er på ferie?

– Sam.

Hummer og kanari

Rist laus

8588950448_7c76561cca_k

Taylor Swift kjem aldri til Haavebua. Den amerikanske superstjerna er for stor for slike tilhøve. Ho kjem aldri til å riste laus på scena i Trovikbakken i kort svart kjole og cowboystøvlar. Slik ho hadde første gong eg såg og høyrde henne. Det var i 2007, på eit av desse fæle Country Music Awards-showa. Ho kom opp av scena midt i ein raud blomst, daskande på ein sølvglitrande gitar som det sant og seie ikkje såg ut som ho var heilt komfortabel med. Ho hadde gitt ut debutplata si nokre månader før, til stor suksess. Ho var 17, sikkert nervøs for å opptre blant fleire av heltane sine, og sang rett og slett ganske dårleg. Likevel spissa eg øyra. Og trass i den usikre vokalprestasjonen, som garantert hadde fått henne tidleg utstemt frå Idol, hadde ho den der udefinerbare utstrålinga som gjer at ein legg merke til ho. «Our Song» er ei slik sak som snik seg inn i hjernen din, og nektar å la seg skrape ut igjen.

Det er annleis no. Trur eg. Men i 1989 eller deromkring var musikk blodig alvor. Musikken var ein stor del av identiten. Å like både Metallica og Madonna var umogleg. Ein måtte velje ein av dei. Om ein, som meg, gjekk for rock’n roll, var det ikkje berre uttrykk for at ein likte musikken litt meir rufsete. Det var også eit klart statement om at ein hata kommers listepop, og endå meir kveget som kjøpte svineriet. Snobberi av verste sort. Eg trudde eg hadde lagt den tida bak meg, men om eg skal være ærleg har eg det nok fortsatt i meg. Taylor Swift følgde opp «Our Song» med eit nytt album og singelen «Love Story», som var minst like umogleg å få ut av hovudet. Likevel tok eg ho aldri til hjartet. Eg har aldri tvinga sambuaren til å høyre på henne. Taylor Swift vart ei guilty pleasure. Musikk som eg song med til, men aldri heilt ville vedkjenne meg. Den passa ikkje inn i min mix av deprimerte, middelaldrande, melankolske, misantropiske menn med kassegitar. Menn som Ryan Adams.

«You say you wanna play country, but you’re in a punk rock band» skreiv Adams på nittitalet. Ei setning som presist oppsummerte bandet han spelte i då: Det eminente Whiskeytown. I 1997 ga dei ut ei plata «Strangers Almanac», som nok er den plata eg har spelt aller mest dei siste tjue åra. Så gjekk dei i oppløysing, Adams gjekk solo, var på nippet til å få det store gjennombrotet tidleg på 2000-talet, men skusla det bort. Denne veka kom han med ei ny plate. «1989» er tittelen, og her har Adams gjort den kommersielle genistreken å spele inn Taylor Swifts siste plate, som også heiter «1989», song for song. Taylor Swift tok steget frå countrypopmusikken og over i popverda med den plata, men Adams tek songane tilbake til sine røter. Alt er ikkje like vellukka, men mykje av det er strålande. Det har blitt Adams beste plate på 15 år.

Meir interessant er det imidlertid å sjå korleis forståsegpåare som ikkje kasta bort eit gram med trykksverte når Swift gav ut sitt poplokomotiv i fjor, no er frå seg av lukke over denne nye versjonen. Adams får ut potensialet, seier dei – han loddar djupet i desse songane. Gjer dei meir ekte og ærlege. Sjå her Taylor, slik gjer dei vaksne det. Det er tydeleg at dei tek Adams langt meir på alvor som formidlar av dei emosjonane som ligg i musikken, enn dei gjer med ho som faktisk har laga den. Det ligg ei dårleg skjult nedvurdering av ein ung og uhyre talentfull artist og låtsnekker her. Det naturlege spørsmålet er om det handlar om kjønn. Er det utovertissen til Ryan Adams som gjer han så interessant? Spør du VGs musikkanmeldar Morten Ståle Nilsen, vil han sikkert seie nei,det ligg ikkje noko nedvurdering i hans anmelding. Samstundes er teksten hans på nettsida til VG krydra med lokkande overskrifter til saker om Taylor Swift som f.eks «Taylor Swift i heftig rumpekrangel», eller «Taylor Swift i sexy undertøyshow».

Jau, kjønn er nok ein del av det, om enn ubevisst. Strukturar som er så innarbeidde at vi ikkje ser det sjølv. Men mest handlar det kanskje om godt gamaldags snobberi i haldninga til popmusikk som faktisk er populær. Det gjeld ikke minst meg sjølv, og eg ber herved om orsaking. Frå no er ikkje lenger Taylor Swift ei guilty pleasure. Berre pur glede. Sett ho på, og rist laus.

%d bloggers like this: