web analytics
Livet selv

Det stille rommet

empty room photo
Photo by Bindalfrodo

Denne hausten har filmklubben som eg er med i hatt eit prosjekt gåande der vi har vist norsk film for innvandrarar. Spandert kaffe og noko å bite i etter filmen. Tanken var at film kunne vere ei fin dør inn til norsk kultur og historie. Om vi skal få til den naudsynte integreringa må det skapast møteplassar der vi kan møtes. Innflyttarar, lokalbefolkning og utlendingar. Dette var vårt bidrag. Oppslutninga har vore varierande, men denne veka viste vi Fjols til fjells, og det kom ein heil haug med nyankomne asylsøkarar. Teksta på engelsk gjekk det tåleleg bra. Folk lo på dei rette plassane, og etterpå fekk dei smake vafler med syltetøy og rømme for første gong. Suksess.

Sjølv er eg dårleg på sosiale samankomster. Eg er dårleg på å snakke med folk eg ikkje kjenner frå før. Eg er ikkje flink på lausprat, trekk meg fort litt tilbake, og snakkar berre når eg blir tilsnakka. Denne kvelden er ikkje noko unntak. Ein av dei nye folka frå Syria står og snakkar med ei av kollegaene mine i styret. Han spør om både det eine og det andre. Inne i mitt fordomsfulle hovud tenker eg at han freistar å kartlegge verdien på denne unge kvinna. Kor mange kamelar må han betale for å få ho med seg heim til odel og eie? Slike dumme tankar eg som regel har vett til å halde for meg sjølv. Mi vurdering er at denne dama er verdt ein heil flokk kamelar. Når samtalen kjem inn på om ho har barn eller ikkje trur eg ho meinar det blir litt vel intimt. Ho lobbar derfor spørsmålet og samtalen elegant over til meg. Eg har jo barn. Kor mange har eg? Er det ikkje to? Og dermed sit eg i klemma. Igjen. Det var lenge sidan sist.

Eigentleg er det eit heilt greit spørsmål. Eit typisk lauspratspørsmål. Kor monge barn har du? Kor gamle er dei? Det burde ikkje vere vanskeleg å svare på det, men eg slit. Eg fryktar det spørsmålet. Det er eit sårt punkt. Her er status. Til sommaren er det ti år sida mi kjære og eg mista sonen vår, Thomas. Han var då nesten fem år gamal. Siden då har vi fått to born til, som heldigvis lever i beste velgående. I tillegg har eg eit kull på tre barn på austlandet ein plass, som er vaksne no. Det er ikkje noko problem med dei levande barna. Det er han som døde som skapar krøll. Skal han tellast med eller ikkje? Eg har eigentleg hatt som prinsipp å svare korrekt på spørsmålet, og seie det som det er. At eg og mi kjære har to barn som lever, og ein som er død. Å seie noko anna kjenst litt som eit svik. Men det gjer ikkje akkurat underverkar for stemninga. Det får ikkje lauspraten til å flyte noko lausare. Difor har det hendt at eg tek den lette løysinga. Å hoppe over han som døde, og seie at eg har to barn her, og tre barn i eit anna kull som er vaksne no. Det er det eg gjer denne kvelden. Eg har fem barn, seier eg.

Etterpå får eg dårleg samvit. Angrar på at eg ikkje sa det som det var. Eg trekker meg inn i meg sjølv. Inn i det stille rommet der inne. Tidlegare, når dødsfallet var ferskare, var det ofte slik i festlege lag at eg forsvann inn dit anten eg ville eller ikkje. Inne i det stille rommet i hovudet mitt såg eg ut på alle dei andre folka som såg ut til å ha det hyggeleg. Det kjendes som om eg hadde noko hemmeleg som dei ikkje visste noko om. Dybder dei ikkje kunne nå. Her ler dei og trur livet er lett og kjekt, kunne eg tenke. Dei veit ikkje noko. Dei har ikkje opplevd det eg har. Ei ganske sjølvopptatt tanke eigentleg, når eg ser tilbake på det. Som om eg er den einaste som har mista noko eller noen her i livet. Som om eg er den einaste som har noko å bære på.I røynda har vi vel alle eit rom inne i oss. Eit rom som berre er for oss selv. Eit rom for alt som er vondt og vanskeleg. Eit rom der ingen slipp inn. Det er greit å gå inn dit av og til, men det er viktig å ikkje bruke for mykje tid der.

Denne kvelden ser eg på folka rundt meg. Syrerane. Dei verkar å vere bra folk. Dei ser ut som om dei hyggar seg. Eg tenker på kva dei har gjemt unna i sine stille rom. Kva har det kosta dei å kome hit til dette kalde og våte landet langt mot nord? Kva har dei mista på vegen? Kva har dei reist frå? Familie? Venner? Kva tenker dei på når dei slokker lyset om kvelden? Eg håpar vi klarer å skape nok åpne rom som dei kan bruke her i byen. I landet. At dei slipp å bruke all tida si åleine med tankane sine. I det stille rommet. Five children, seier fyren. You are just like an arab! – That’s right, seier eg. Just like an arab. Five children, but no camels. Haha.

Eg sa eg var dårleg på lausprat, gjorde eg ikkje?

Hummer og kanari

Inspektør Gadget

inspector gadget photo
Photo by ell brown

I den lille rare familien eg er ein slags del av er det ein ting vi har felles alle saman. Vi elskar gadgets. Dippeduttar. Elektroniske dingsar med knapper og blinkande lys. Leikar for liten og stor. Ting dom lagar lyd. Mobiltelefonar, nettbrett og TV-spel. Datamaskinar og lesebrett. Snakkande zombie-robotar som ein kan skyte armane av. Keyboard med mikrofon. Kasseapparat med rullebånd og strekkodelesar. Vi er berre fire personar og ei kvit katt i husstanden, men vi har så mykje gadgets liggande at vi på eiga hånd har redda minst ei mellomstor kinesisk landsby frå fattigdom og barneprostitusjon. Det er i kvart fall det eg trøstar meg sjølv med når eg les om korleis dei som skrur saman all den andre billege teknologien vi omgjer oss med, har det. Slavearbeid er bedre enn ikkje noko arbeid, og vi er jo slaver av dei produkta dei lagar, så dette går opp i opp. Som Inspector Gadget alltid sa. Go-Go-Gadget. Denne veka skaffa eg meg eit smartarmbånd.

Eg veit kva dykk tenker. Smartarmbånd? Kva i huleste er det for noko, og kva i all verda skal ein med slikt? Inntil forrige veke tenkte eg sjølv i dei baner. No veit eg meir.

Eit smartarmbånd er rett og slett ei remse i plastikk, ispedd noko teknologi som ingen skjønar noko av, men det funker. Du må koble det saman med mobiltelefonen via blåtannteknologi. Så lastar du ned eit par applikasjonar, og plutseleg har du ein dings på armen som loggfører kva du gjer med livet ditt til ein kvar tid. Den teller kor monge skritt du går i løpet av dagen. Målar søvnen din. Seier noko om kor mykje av søvnen din som er dyp, og kor mykje som er lett. Den teller kaloriar. Den seier kor mykje tid du har brukt på Facebook, kor mye musikk du har høyrt på, og hvilke sangar du har høyrt mest på den siste tida. Hadde det ikkje vore for smartarmbåndet hadde eg ikkje visst at det tek 43 skritt å komme seg frå senga, ned på do for å pisse, og opp i seng igjen klokka halv fire på natta. Eg skjønar ikkje korleis eg har klart meg utan denne informasjonen i 48 år. Eg føler at livet har blitt noko heilt anna. Livet har blitt mitt eige. Alle desse skritta eg gjekk, hovudsakleg mellom halv ni og ti på formiddagen, og fire og fem på ettermiddagen, ikkje visste eg at dei var sjølve livet. Dessuten kan du ringe med det. Du kan snakke inn i klokka, som ein annan Inspector Gadget. Kanskje er det sjefen som ringer med eit topp hemmeleg oppdrag?

Sjølv har eg ikkje so monge ambisjonari livet, men armbandet har plenty av dei på mine vegne. I morges vakna eg opp til ein lett vibrasjon på armen, og når eg såg ned på armbandet såg eg ein medalje på den lille skjermen. Det viste seg at eg hadde sovet i meir enn åtte timar, og armbandet var supernøgd med meg. Dykk må gjerne le, men eg blei superglad. Endeleg nokon, eller i det minste noe, som verdsett at eg er ganske god på å sove! Armbandet vil at eg skal sove minst åtte timar i døgnet, og gjer meg premie når eg får det til. Det har satt opp mål for meg på fleire andre områder også. Kor monge kaloriar eg skal forbrenne. Kor monge skritt eg skal gå. Det er fullstendig idiotisk, men heilt fantastisk!

Eg kunne sjølvsagt ikkje kome heim med armband, smart eller ei, berre til meg sjølv. Eg måtte ha med eit til kvinna i mitt liv også. Same type. Same farge. Andre folk har grilldressar, vi har grillsmartarmband. Når vi kjem heim frå jobb, har fått middag på bordet og er ferdig med dagens kjas og mas. Då synk vi saman i sofaen og samanlikner loggene våre. Har du gått mange skritt i dag? Eg har fleir enn deg! Blei det noko dyp søvn på deg i natt? Haha, eg har løpt i seks minutt i dag, slår du den? Og det gjer eg jo ikkje. I ramme alvor sitter vi no klokka elleve på kvelden og vurderar om vi skal gå ei runde rundt kvartalet berre for å nå det talet for skritt som armbandet meinar vi bør klare. Heldigvis tek vi til fornuften og blir sittande. Men puh, det var nære på! Eg har ofte tenkt at når eg ein gong blir pensjonist kan eg skaffe meg ei bikkje, slik at eg blir tvinga ut i frisk luft. Det er ikkje noko tema lenger. Eg må ut og lufte smartarmbandet, eg treng ikkje noko bikkje til den jobben.

Basert på ei kort veke med bruk kan ein nok diskutere kor smarte desse smartarmbanda eigentleg er. Smartarmbandet mitt skal ikkje søke medlemsskap i Mensa med det aller første, men det hadde nok klart seg rimeleg bra i florapolitikken. At det er smartare enn dei to tullebukkane i husstanden som har det på seg, det er eg rimeleg sikker på. Go-Go-Gadget-Go!

Hummer og kanari

Linker du ikke kommer til å trykke på #27

wtf

HOW DID J.R.R. Tolkien create The Lord of the Rings? The simple answer is that he wrote it. He sat down in a chair in 1937 and spent more than a dozen years working on what remains a masterwork of fantasy literature and a genius stroke of immersive worldbuilding.

The more complicated answer is that in addition to writing the story, he drew it. The many maps and sketches he made while drafting The Lord of the Rings informed his storytelling, allowing him to test narrative ideas and illustrate scenes he needed to capture in words. For Tolkien, the art of writing and the art of drawing were inextricably intertwined.

In the book The Art of The Lord of the Rings, we see how, and why.

Men denne artikkelen har dessverre bare bilde av ett eksempel da.

Slavery, as the Sublettes describe it, wasn’t a sidebar to early American history and a new nation’s growth. It was front and center—protected by law and prejudice, custom and greed. The enslaved were unloaded, sold, and taken (women’s necks tied with rope, men’s necks put in chains) via major roads, steamboats, and passing through cities and villages to their destination. Newspapers, owned by Benjamin Franklin, sold advertising for buying and selling slaves. All of this unfolded in full sight, with prosperous settlers assuming that slaves were a necessity for daily living and accumulating wealth. For generations, the property value of slaves was the largest asset in America.

Uansett hvor ille du tror slaveriet i USA var, så var det verre. 

In November 2010, when I was 25 years old, I moved in with a man who was 98. This man, whom I’ll call Mr. Schecter, wasn’t a friend or relation or anyone I knew. He was a Holocaust survivor in the first stages of dementia, and I’d been hired to look after him. Although my background was in clinical psychology, I was by no means a professional caregiver. I was employed because Mr. Schecter’s son—I’ll call him Sam—had seriously underestimated his father’s condition. Sam’s mistake was understandable. The most obvious paradox of dementia is the victim’s frequent inability to recognize it, and Mr. Schecter went about his life as though burdened by the normal aches and pains of aging rather than by an irrevocable and debilitating illness. If he put the laundry detergent in the oven or forgot which floor he lived on, he’d shake his head and sigh, Mayn kop arbet nisht (“my head doesn’t work”). But it was a lament, not a diagnosis. And this denial, both clinical and profoundly human, led Sam to misjudge the illness as well.

Dette er en litt lang, men veldig fin perle av en tekst om demens og dem som er rammet av det. 

The Dark Lord Sauron rules over this kingdom, Mordor, and he’s been in charge for ages and gets a bad rap because he’s not a very nice guy, but since when is it important for a leader to be nice? And look, I happen to be a very nice guy. I have some very nice guys working for me, but when I’m hiring someone to run a multi-million dollar resort I don’t care if they’re nice, I care that they’re smart. And it seems to me like Sauron was a smart guy, very organized. Middle Earth was broken and then Sauron came along and he was the right guy for the moment. I think he’s fantastic.

Donald Trump anmelder Ringenes Herre.

BEOWULF VS. SATAN VS. GRENDEL VS. DRACULA

Kult nok!

Jeg var aldri noen stor Counting Crows-fan. Jeg gikk glipp av debutalbumet. Oppdaget dem via en ekstrahjelp i platesjappa jeg hadde den gangen, og hørte en god del på liveplata Across a Wire. Likte den godt, og hørte vel også en del på plata som kom etter den. Men på et eller annet tidspunkt endte Counting Crows opp som noe man nesten er litt flau for noen gang å ha likt, og jeg skjønner egentlig ikke helt hvorfor. Det er dette denne teksten handler om.

Your Favorite Band Sucks!

Guns don’t kill people. Toddlers do.

Hummer og kanari

Voff!

dobies

Då videomaskina var ny såg eg alt eg kom over av film. Nokre av dei gjorde større inntrykk enn andre. Som til dømes “The Doberman Gang”. Ein amerikansk b-film frå tidleg syttital om ein djevelsk dyktig hundetrenar og bikkjene hans. Dobermanpinsjarar. Topptrente og namngjevne etter bankranarar som Pretty Boy Floyd, Ma Barker, Dillinger, Bonnie og Clyde. Det var ikkje utan grunn. Bikkjene var trena opp til å rane bankar, og dei var sabla gode til det. Hadde David Toska tatt med seg denne flokken, i staden for Erling Havnå og dei andre pudlane på NOKAS-ranet hadde han vore på frifot.

I dag heiter dei berre doberman, men uansett vart eg manisk oppteken av denne hunderasen. Kulare bikkje fanst ikkje. Eg ville ha ein slik. Eg kjøpte bøker om dei, eg las meg opp. Eg vart ekspert. Eg var spreidde bodskapen om kor fortreffelege bikkjene var til alle som gadd å høyre på. Når ein er fjorten-femten år er det slik at om ein først skal ha ei bikkje, er det viktig at bikkja kan banke opp alle andre bikkjer om det skulle vere naudsynt. Eg var overbevist om at min framtidige doberman kunne hamle opp med kva det skulle vere. Dei er muskuløse og modige. Intelligente, lynraske, og med eit kraftig bitt. Dette meinte eg var fakta som ingen kunne tvile på. Eg hadde bøker å slå i bordet med. Problemet var at ingen trudde på meg. Eg ante ikkje kva eg snakka om. Schäferar var dei tøffaste og beste bikkjene, alle visste det. Politiet brukte dei jo. Schäferar og rottweilarar. Hah! Rottweilar liksom. I den lokale doberman-klubben brukte dei å vise film av springande rottweilarar når dei ville ha seg ein god latter. Idiotar. Korleis våga dei å tvile på det eg sa, eg hadde jo studert dette inngåande. Gjekk det verkeleg an å avvise bokleg lærdom på denne måten? Eg var sjokkert!

Dei andre i klassen kalla meg for professoren då eg var liten. Eg var dårleg i fotball, og på grensa til sosialt tilbakeståande, men eg visste mykje. Når eg fyrst sa noko var eg van med at folk tok det på alvor. Eg hadde tillit. Dette var fyrste gongen eg kan hugse at nokon ikkje trudde på det eg sa, utan eigentleg å ha motargument. Mitt ord var ikkje nok. Kunnskapen min kom til kort. Det var ikkje noko eg kunne seie for å vinne diskusjonen. Eg var på gråten. Dei trudde eg fann opp ting for å hausse opp ei bikkje som eg ikkje ein gong hadde sjølv. Kva slags fyr trudde dei eigentleg at eg var? Det kjendest som eit slag i andletet.

Den kjensla blir eg minna på kvar gong eg ser normalt intelligente folk seie ting som ikkje heng på greip i avisa. Denne veka har dei gått til angrep på springvatnet vårt. Det har skuld i hundre tusen tilfelle av tarmsjukdom kvart år. Den einaste trøysta er at flaskevatnet er verre. Laksen er dessutan i ferd med å bli forvandla til gris, og er livsfarleg å ete. Vaksineskepsis er eit evig tilbakevendande tema. Aspartamen i den sukkerfrie brusen får visst skjelettet til å råtne. Kvar dag kan ein lese vrøvl i avisene, ukritisk gjengitt. Kvar gong blir eg fortvila. Tårene pressar på. Så blir eg forbanna. Kvifor kan dei ikkje berre høyre på ekspertane? Eg får lyst til å ta debatten. Køyre på med det tunge skytset. Lese meg opp, og dundre forskninga i bordet. Men eg veit det ikkje hjelper. All verdas kunnskap kan ikkje overbevise dei. Ingen argument er gode nok. Det endar berre opp med at eg blir ufin, eg blir fjorten år igjen, og tapar diskusjonen så det syng. Eg har resignert. Dei får berre halde på. Eg er no mest sint på dei folka som gir dei spalteplass i bytte mot klikk. Idiotar.

Eg fekk aldri doberman. Eg har ein kvit katt i staden. Ho er utruleg dårleg på å ta ein beskjed, men elles grei nok. Eg ville ikkje bytt henne bort i ei siklande bikkje. Men av og til skulle eg ønske at eg hadde doberman. Då skulle eg tatt han med på besøk til ein og annan redaktør. Snakka litt om kva som er naudsynt å sette på trykk. Og om ikkje argumenta mine vann fram, så skulle dei få snakke med bikkja mi i staden.

Puss, ta’rei!

Hummer og kanari

Statsbudsjettet

jensen

MEDAN VI her omkring har vore mest opptatt av om strikkegrafittien som har prega byen i fleire månader skal klippast ned eller få henge, har resten av landet vore opptatt av viktigare ting. Denne veka har regjeringa vår lagt fram eit skinnande blankt, flunkande nytt og fint statsbudsjett.

DET ER EIN stor dag for vår finansminister, statssekretærane, og alle dei små arbeidsmaurene i departementet hennar. I vekevis har dei sitte i møte og diskutert kva dei skal finne på denne gongen. Flittige fingrar har tasta på kalkulatorane. Skarpsindige hjerner har slått seg saman for å finne ut kva kranar som skal strammast til, og kven som skal opnast. Den eine hånda deler ut litt skattelette histen og pisten. Den andre dreg pengane inn att med kutt i frådrag og auka moms. Det er som å vere på casino. Spelet er rigga. Huset vinn alltid. Litt som når du sat i sandkassa som barn, med hendene fulle av sand. Så mykje hadde eg, så mykje gav eg bort, så mykje mista eg, og til slutt er hendene tomme. Alt som er igjen er luft. Men når du kjem inn att og skal kle av deg er både skoa og underbuksa fulle av sand, så litt fekk ein likevel med seg.

PRESENTASJONEN av statsbudsjettet har vore omtrent slik det alltid har vore. Dei som legg det fram er smørblide og meiner dette er eit godt budsjett for landet. Eit stort skritt på rett veg mot eit eller anna nirvana langt der framme. Dit skal vi kome ein gong om de berre lar vere å velge dei andre bandittane ved neste val. Opposisjonen er tilsvarande misnøgde. Om dei ikkje er direkte sjokkerte. Dei pustar og pesar. Trugar med å blåse heile huset ned. Skurkane i regjeringa er i ferd med å leie oss rakt i undergongen. Korleis skal dette gå?

SÅ KJEM media og hiv seg på. Kva vil statsbudsjettet gjere for DIN kvardag? Dette blir dyrare. Dette blir billigare. Kom og test skattekalkulatoren vår. Sjå kor mykje DU skal betale i skatt i 2016. Eg testa skattekalkulatoren til Din Side, og du vil ikkje TRU kva eg fann ut. Eller det vil du sikkert. Eg får eit par hundrelappar mindre i skatt kvar månad, og det kan komme godt med. Eg vann nemleg ein Playstation 4 i ei konkurranse tidlegare i veka, og den har gutungen lagt hendene sine på. No krev han at eg må kjøpe spel til den også. I ein augneblink trudde eg at eg hadde vore heldig som vann noko, men eigentleg har eg berre vunne enda ein ting eg må bruke pengar på. Eg treng all den skatteletta eg kan få. Sjølv når du vinn, kan du ikkje vinne.

EIN FÅR KOSE seg med dei små sandkorna ein har. Det er unekteleg godt å sjå ein finansminister frå Framstegspartiet auke avgifter stort sett over heile linja. Alkohol, bensin og NRK-lisens ikkje noko unntak. Tolv øre ekstra må du ut med pr liter bensin det neste året, om du ikkje har tatt sykkelen fatt då. Eller kjøpt Tesla. Rett nok er det berre snakk om ei justering for å halde tritt med forventa prisstigning, men det er uansett eit stykke frå den gong finansministeren berre var Siv Jensen frå Frp, og meinte vi burde ha ei fastpris på bensinen. Den burde ikkje koste over sju kroner literen, meinte ho den gongen. No er ho ansvarleg, og godt nøgd med at avgiftene ikkje aukar meir enn prisstigninga.

FRAMSTEGSPARTIET har verkeleg kome ein lang veg frå den gongen det heitte Anders Langes parti til sterk nedsettelse av skatter, avgifter og offentlege inngrep. Dei har blitt slukt av systemet. Blitt eit parti som alle andre. Dei kan like gjerne legge ned partiet og melde seg inn i høgresida til Høgre. Vulgær-Høgre, som eg kallar dei. Når denne stortingsperioden er over og Siv-Erna har vorte skylt ut av regjeringskontora, og Framstegspartiet skal evaluere tida i regjering kan det hende dei blir sittande som barnet i sandkassa, kaste sand i lufta og seie: «Så mykje hadde vi. Så mykje mista vi.» Og når dei er ferdige har dei berre eit og anna sandkorn i bukselomma å vise til. For slik er det politiske systemet. Du kan stå i utkanten, skrike, og peike på alt som er feil, Men skal du endre noko må du inn og få makt. Då blir du ansvarleggjort og slukt av systemet. Spelet er rigga. Du kan ikkje vinne.

ALT ER BERRE jag etter vind. Er det rart man drikker? Heldigvis kan Psykologiforbundet på sine nettsider opplyse oss om at statsbudsjettet 2015 inneheld ei tydeleg satsing på psykisk helse og rus. Det tek eg til etteretning. I kveld skal eg bli full for statsbudsjettets skuld. Skål, og god helg!

%d bloggers like this: