web analytics

Search Results for: litt om alt

Hummer og kanari

Flyktningar velkomne

Det må ha vore i 2005 at katten Kvite dukka opp i hagen vår for fyrste gong. Ho såg sitt snitt til å kaste seg over matfatet til katten som var herre i huset den gongen, tok gladeleg i mot litt kos, men så forsvann ho igjen. Det var sikkert lurt, tenkte eg. Best at ho forsvann før den raude pusen kom heim. Raude pus var av typen abyssiner, og det er den sintaste katten eg nokon gong har vore borte i. Den gav ikkje ved dørene. Alle andre kattar som var uheldige nok til å forville seg inn i hagen vår fekk bank. Titt og ofte sat det ei ukjent katt høgt oppe i treet i hagen og lurte på når det skulle bli trygt å klatre ned att. Like greitt at den kvite katten som enno ikkje hadde fått noko namn skulle sleppe ei slik audmjuking. Men ho kom tilbake.

Ofte såg eg dyret når eg hadde nattevakt på Quality. Det kunne verke som om den hadde ei fast rute der den gjekk og sjekka bosspanna som var låge nok til at ho kunne nå dei om ho gjekk opp på to bein. Om eg gjekk ut fekk eg alltid lov til å gje ho litt kos, før ho rusla vidare. Ruskete og skiten i pelsen var ho, meir grå enn kvit. Litt av ei bakgardskatt det der, tenkte eg, der eg såg den krafse til seg nokre nattmatrester nokon hadde mista. Lurer på korleis den har hamna her. Ho la til hagen vår på den faste ruta si, og av grunner ingen nokon gong vil skjøne, aksepterte den hissige raude abyssinaren at denne sjuskete kvite bakgårdskjetta fekk komme inn og ete ei skål med mat i ny og ne. Ho fekk namnet Kvite, og etter å ha reka rundt i byen på det viset i nokre månader fann ho ut at ho kunne få kattungar under senga på gjesterommet.

Då fann vi det best å innvilge Kvite asyl på animalitært grunnlag, og sidan har ho blitt buande som ei stadig meir integrert del av familien. Ho kjem aldri til å vinne nokre missekonkurransar, men med regelmessig mat i skåla, og fri tilgang på pledd og stell, vart pelsen kvit og fin. No er ho gammal og pjuskete, og tidlegare i år var ho døden nær av sjukdom. Rett medisin frå dyreklinikken, og ein liten operasjon som ikkje kosta stort meir enn ein liten sommarferie fekk ho på beina igjen. Med litt flaks får vi ha det kvite dyret i hus i endå nokre år. Til glede for oss alle.

Ein skulle tru at Kvite, med si flyktningbakgrunn, hadde ei viss forståing for andre kattar i same situasjon. Slik er det ikkje. Etter at den raude pusen blei borte for nokre år sida, har Kvite tatt over rolla som hagens vaktar. Ho passar på. Kjem det ei katt for nær smell det. Likevel har huset vårt blitt eit slags suppekjøkken for nabolagets svoltne kattar. Kvite er ei gammal dame som søv mesteparten av dagen. Er ein litt varsam går det fint å snike seg inn gjennom vindauget i gangen og stele litt mat utan å bli kvesta. Det gjeld berre å ha fluktruta klar.

No for tida er det to kattar som heng rundt. Ein svart katt som er så sky, og kjapp på foten, at vi aldri ser noko meir til den enn ei svart stripe på full fart ut. Og så er det ein gråstripete knapt vaksen herremann som har lært seg til å komme innom eit par gonger om dagen. Han er ikkje fullt så sky, sluker ein boks med kattemat på dryge ti sekund, og då mjauar han og vil ha meir. Han verkar å vere så svolten at vi er litt uroa for om den eigentleg har nokon plass å bu, men han er van til folk, og glad i kos. Etter eit par kilevinkar frå Kvite er han likevel forsiktig. Han tek ingen sjansar, og sniker seg rundt hjørna. Aldri inne lenge av gongen.

Gråpus er ikkje ein integrert del av familien så langt, meir ein fjern tremenning som kjem innom og forlanger noko godt til kaffien når det passar for ham, men ungane er likevel frå seg av lykke. Han har allereie fått namnet Storm, og dei masar høl i hovudet på oss om at vi må henge opp plakatar for å sjå om det er nokon som saknar han. Aller helst håpar dei at han ikkje har nokon plass å bu, for då meiner dei at han kan den flytte inn til oss på ordentleg. Bodskapet er klart. Flyktningar er velkomne hos oss, og Kvite blir nok snill berre dei blir ordentleg kjent. Trur ungane i si naive multikulturelle optimisme.

Men i vindauget sit Kvite og kveser. Ho er lite endringsvillig, og vil ikkje integrere noko som helst. Ho meiner at vi må hjelpe Grå der han er. Eller i kvart fall der den burde vere. Er det nokon som saknar ein grå katt der ute?

Hummer og kanari

Alt for Norge

socrates photo
Photo by JC0598

Allereie dei gamle grekarane var skeptiske til demokratiet. I kvart fall nokon av dei. Eg tenker på dei store filosofane. Platon, Sokrates og den gjengen der. Smarte folk. Dei meinte at samfunnet hadde vore betre om folket ikkje fekk ha for mange ord med i laget. Dei kloke burde ha makta. Dei som visste korleis ting hang saman. Demokratiet kunne ha noko for seg, det var ikkje det. Folket fekk det dei ville ha, frå dag til dag, men det var ingen som sørgde for at det folket ville ha, faktisk var det som folket burde ha. Det som var best for dei. Slettes ikkje, og på sikt kunne det varte litt dumt. Det var nok betre at dei vise fekk seie korleis det skulle vere. Ekspertane. Dei som kunne ha fleire tankar i hovudet. Trekke dei store samanhengane. Ja, dei tenkte på seg sjølv. Filosofane. Dei burde styre, ikkje dette inkompetente og ignorante folket. Man kunne ikkje stole på at dei visste sitt eige beste. Tvert i mot. Ein kunne stole på at dei ville kludre det til for seg sjølv med jamne mellomrom.

Eg kjenner jo igjen tankane. Det er lett å sitte føre TV-skjermen under Debatten, hytte med neven, og meine at eg skulle gjort det betre enn dei snakkehovuda på skjermen. Og eg er ikkje filosof. Eg er ikkje grekar ein gong. Det blir litt som når Bjarne Brøndbo skriv kronikk i VG der han refser politikarane for å mangle handlekraft, og tenker høgt at det beste kanskje hadde vore ein snill og omsorgsfull diktator. Eg er hundre prosent for eit diktatur, men berre om eg sjølv får vere diktatoren. Eg lovar å vere grei!

Sokrates skal ha snakka om skipsbyggarane i Athen. Om ein ville få bygd seg ein båt som var dugande gjekk ein til dei som faktisk hadde ekspertise i båtbyggarfaget, ikkje til ein kva for ein som helst fillefrans i gata. Kvifor skulle det vere annleis å styre ei by? Eller eit land? Er det ikkje like viktig at nasjonen held seg flytande, som at båten gjer det? Burde man ikkje ha ekspertar i korleis ein gjer dette, og ikkje overlate vanskelege spørsmål til mannen i gata? Blei man automatisk ekspert i politikk om man også kunne bygge ein båt? Sjølvsagt ikkje.

Oppflaska som eg er på demokratiet har eg alltid sett på tankane om ei idealstat, styrt av filosofar, som rein kuriosa. Eit bevis på at sjølv dei store tenkarane ikkje alltid tenkte langt nok. Vi skal ha kvar person, si stemme, og all makt i denne sal. Ikkje noko viss vass. Det fungerte jo fint ei stund slik, men no er demokratiet under press. Det er i ferd med å miste oppslutning. Det er svært få som engasjerer seg i den politiske prosessen gjennom dei politiske partia. Færre enn sju prosent skreiv Vidar Grønnevik her i avisa for litt sida. Grunnmuren er i ferd med å forvitre. Utviklinga ser ut til å gå i retning av at dei som representerer oss har ei bakgrunn som betalte heiltidspolitikarar eller tilsette i ulike stillingar i politisk sektor. Vi blir altså styrt av spesialiserte politikarar, og eit stadig veksande byråkrati. Er det noko betre enn å la grekarar med doktorgrad i filosofi styre prosessen? Hårfint?

Det er gode grunnar til at det har blitt slik. Rettsleggjeringa av samfunnet vårt krev eit kompetent byråkrati som skjønar jus og korleis ting skal vere. Vi treng politikarar som forstår systema, og kan manøvrere i det politiske farvatnet. Kostnaden er at dei politiske prosessane meir og meir blir fråkopla oss som har meir enn nok med å få lønna til å rekke til neste månad. Resultatet er mistillit, skepsis og politikerforakt. I beste fall blir vi berre likegyldige og gidd ikkje stemme. I verste fall blir vi forbanna og stemmer på nokon som vil snu alt på hovudet. Som Trump i USA. Då blir kostnaden fort for høg.

Nordmenn er ikkje særleg revolusjonære, heldigvis, men vi er gode på reformer. Politikarane er reformvillige så det held, i kvart fall på andres vegne. No er det på tide at dei gjer noko med si eiga rolle. Vi treng sårt ei demokratireform. Noko som sikrar større deltaking og breiare forankring på grasrotnivå. Og det hastar, for demokratiet slik det fungerer i dag er i ferd med å rotne på rot. Noko må gjerast. Alternativt får dei no berre ringe då, om dei treng ei snill og omsorgsfull diktator skal eg ta ein for laget og ta på meg jobben. Alt for Norge!

Hummer og kanari

Den personlege dommen

myers-briggs photo
Photo by JoeInSouthernCA

Det er omtrent ikkje mogleg å få seg ein jobb her i landet, utan først å måtte gå gjennom ein eller flere personlegdomstestar. Testar som dei meinar skal fortelle din potensielle nye arbeidsgjevar om kva slags type du er, kva du er god til, og sjølvsagt også kva du er mindre god til. Dei har nemleg funne ut at den tradisjonelle metoden med intervju og referansesjekk er særs upåliteleg som rekrutteringsmetode. Og feiltilsettingar er dyrt. Det kostar norske selskap milliardar av kroner kvart år. Ei enkel glipp kan koste frå femhundre tusen og oppover, og i verste fall blir du aldri kvitt den inkompetente gjøken du ga jobben til, for som vi alle veit er det umogleg å gje nokon sparken her i landet. Løysinga på dette er såre enkel. La eit rekrutteringsbyrå ta seg av jobben. Dei køyrer kandidatane gjennom ein personlegdomstest først, for å luke ut dei håpløse folka. Først når ein står igjen med eit par-tre kandidatar koblar man på dei som faktisk skal tilsette, og man køyrer ei siste intervjurunde. Kanskje får man ei case man skal løyse. Kanskje ikkje. Dette er ei metode som skal minimere risikoen for at man gjer jobben til feil person.

Men korleis sikrer vi at vi gjer jobben til rett rekrutteringsbyrå? Eit søk i Brønnøysund gjer oss 129 treff om vi søker på rekruttering. Korleis lukar vi ut sjarlatanane? Kan vi tru at dei same folka som ikkje er kompetente nok til å finne ein dugande person til å sitte i kassa på Kiwi er gode nok til å plukke ut det beste rekrutteringsbyrået? Eg har mine tvil. Og tenk. Om det potensielt kostar meir enn ei halv million blanke kroner å tilsette feil person, kor mykje kostar det ikkje då å hyre inn feil rekrutteringsbyrå? Det blir svinedyrt!. Eg ser for meg at dette må vere ei åpning for ein driftig grundar. Eit rekrutteringsbyrå som hjelper selskapa å rekruttere det beste rekrutteringsbyrået. Her bør det være mogleg å utvikle ei fin kvasi-vitenskapeleg metode, kalle den noko smått imponerande, og sette i gang med å skrive faktura med gaffel. Framtida er så lys at du må bruke solbriller og høg solfaktor på solkremen.

Sjølv er eg djupt skeptisk til personlegdomstestar. Det kjem nok av at der eg har hatt ei ganske god hitrate dei gangene eg har søkt jobb på gamlemåten, ved å sende inn søknad og CV. Eg har som oftast blitt kalla inn til intervju i det minste. Det kejm sikkert av at eg er relativt god til å skrive, og ikkje har noko problem med å komponere ei søknad som stikk seg ut i mengda. Dette er eit framtrinn eg ikkje dreg med meg inn i den moderne tida. No les dei ikkje søknaden min i det heile tatt, dei berre sender ut ei link i ei epost. Invitasjon til å ta ei test. Kanskje får du til og med lov til å ta ei test til etter det, men så er det stille. Ikkje eit pip. Ikkje bra.

I følge Myers-Briggs Type Indicator, som er ei variant av desse testane som er mykje brukt i rekrutteringsøyemed, er eg av typen INTP. Det vil seie at eg er intellektuell, presis, reservert, fleksibel og kreativ. Ein original tenker som likar å finne oppfinnsome løysingar på problemer. Det høyres jo vel og bra ut, men samtidig er vi INTParar ofte litt utilpass i sosiale situasjonar. Vi likar ikkje hierarki, og blir fort utålmodige og småirritert på unødig byråkrati. Det høyres ikkje like bra ut, eg ser jo det. Det kjennes på ei måte tyngre å ikkje nå opp når det er ei slik personlegdomstest som er nålauget. Det er jo ikkje tidlegare erfaring, eller formell kompetanse som dei finn ut at eg ikkje har nok av. Det er sjølve personlegdomen. Det er den eg er. Kanskje eg rett og slett har ein personlegdom som ikkje er kompatibel med det å være i jobb. Dei vil ikkje ha mi type, det er ei personleg dom, og den svir, eg må innrømme det. Det einaste positive er at arbeidsgjevarane ikkje har hatt verktyg til å avsløre dette før nå i nyare tid. Eg må jo ha blitt feiltilsett ei rekke gonger, og dermed kosta norsk næringsliv millionar av kroner!

Men kor i all verda har disse pengane eigentleg blitt av? Dei har i kvart fall ikkje hamna på mi eiga konto. Kven er det som meskar seg i feiltilsettingskroner? Kan eg ha penger til gode ein plass? Eg krev ei gransking, dette må vi til bunns i. Er det nokon som veit om eit godt granskingsbyrå?

Hummer og kanari

Jom, jom røsk meg i balla

captain cod photo
Photo by Global Ranger

Onsdag i førre veke vart supporterklubben Stimen offisielt stifta, med Jon Håvard Strømsnes som klubbens aller første leiar. Dette er stas. På stiftingsmøtet var fleire opptekne av at supporterklubben måtte ha eit familievennleg image, noko den nyvalde leiaren gav si fulle tilslutning til. «Vi skal vere ein familievennleg folkesupporterklubb for Florø», sa Strømsnes. Det vil framleis vere lov å skjelle ut dommarar på det grovaste, men familien deira skal vi vere greie med, forklarte ein representant som helst ville vere anonym. Det er uklart om det framleis vil vere lov å ønske død og fordervelse over spelarar frå Førde, eller om grensa nå skal gå ved buksevatn. Den diskusjonen er uansett reint teoretisk, i og med at Førde knapt har noko fotballag å snakke om nå for tida.

Medan supporterklubbane gjer så godt dei kan for å rydde opp i rasisme, homofobi og alt slikt som gjer at folk lurar på om det er greitt å ta med seg barna på fotballkamp, har det motsette skjedd i den politiske diskusjonen. Den danna samfunnssamtalen liknar meir og meir på ein fotballkamp, der vi alle saman sit og heiar på kvar vår side, som var det fotballsupporterar vi var. Før måtte vi gå på kamp for å høyre Klanen synge om å valdta våre horer, og knulle våre kyr. Nå held det med eit lite dykk ned i kommentarfelta på Facebook for å finne liknande språk, men no er det ikkje dei helsikes bøndene med fotballdrakt i andre fargar som skal få det, no er det dei politiske motstandarane. Landssvikarar, kulturquislingar, vietnamesermegger og høgrefascistar. Ta dei med i Toyotaen til Magdi og gje dei ei omgang dei seint vil gløyme. Og det har spreidd seg frå dei sosiale media og ut i det offentlege. Det held vel å nemne Donald Trump? Eg tek meg i å lengte tilbake til den gongen hooligans var hooligans, og politikarar politikarar. No veit eg ikkje lenger kva som er kva. «Jom Jom røsk meg i balla», som vi ropte på Falkum den gongen eg var aktiv i supporterklubben til Odd.

Ja, eg skreiv aktiv, men for det meste sat vi jo på baken. Anten på tribunen, eller i ein buss på veg til bortekampar på Fåberg og i Drøbak. Vi var kledd i kvite kjeledressar, med Oddepila, og alle som hadde kjeledress fekk delt ut eit yrke. Eg vart av mystiske grunnar utpeikt til å vere politi. Eg hadde rappa to spekulum av far min, som hadde litt av kvart liggande sjølv om han hadde slutta å praktisere som lege. Dei hadde eg teikna auge på slik at dei såg ut som gakk-gakkar, og om eg hugsar rett hadde eg bunde dei fast i kvar sin snor på lua eg hadde på meg. Og det var ikkje ei kva som helst lue. Det var ei slik varm pelskledd lue av den typen eg kunne kalla for bjørnefitte om eg berre hadde vore litt meir vulgær. Med lua og kjeledressen var eg klar til kamp. «Vi drikk mjølka bar. Rett frå juret», skreik vi på stadion. Men vi drakk den mest frå kartongen altså, det var berre skryt.

Det er mykje som skal på plass no som det skal spelast toppfotball i byen. Supporterklubb er vel og bra. Det neste steget må vere å få ein maskot på plass. Alle klubbar som er å rekne med har ein maskot. Odd har ei bie som dei har kalla Brodd. På kampane hoppar og dansar den rundt, dansar sexy bak målet, og ein gong gav den ein Fredrikstad-spiss ei øyrefik. I Premier League er det enda verre. Der har Swanseas maskot, svana Cyril, hamna i trøbbel med politiet fleire gonger. Ein gong drog den hovudet av maskoten til Millwall og sparka det opp på tribunen. Eg veit ikkje korleis det passar inn i Stimens familieprofil, men eg meiner det må vere ok. Florø treng altså ein maskot, og at det må vere ein sild, det er udiskutabelt. Man kva skal namnet vere? Sildheim-Olsen? Sildveig Willfisk? Frank Silly? Eg veit ikkje, kanskje Firdaposten kan arrangere ei namnekonkurranse?

Men har vi råd? Eit skikkeleg, spesiallaga, maskotkostyme kostar fort frå 50.000 kroner og oppover. Det har vi råd til. Det er berre ein sjettedels polentur for tiande klasse. 293 sekkar, eller 451.220 meter med toalettpapir. Dugnad for maskot til Stimen og Florø fotball? Jom jom, røsk meg i balla. Eg er med!

Hummer og kanari

Polstra barndom

img_20160923_103640_processed

Denne veka datt husets ferske førsteklassing ned frå eit klatrestativ på skulen og knekte kragebeinet. Det fekk meg til å hugse at far min ein gong på syttitalet bytta ut sin svarte Mercedes med ei splitter ny Lada stasjonsvogn. Raud var den, som eit ekte produkt av kommunist-Sovjetunionen, men særleg fin var Ladaen ikkje. Sjølv om den kunne startast med sveiv om det var krise. Når eg ser tilbake på det livet eg har levd, i eit forsøk på å skape ein slags meining i galskapen, kan det hende det er der eg skal sette fingeren. Akkurat her var det at ting starta å gå gale. Her starta den nedadgående klassereisa. Her burde eg ha skjønt at livet med hushjelp og gartnar ikkje kunne vare evig. Når far min bytta ut Mercedesen med Lada, var alt håp ute.

Men dette var eg lukkeleg uvitande om då det skjedde. Eg merka meg at naboane heva augebryna og kom i stuss over dette totale skiftet i status på bilfronten, men eg brydde meg lite. Bil var bil. Eg visste ikkje betre. Når vi av og til køyrde frå der eg budde, og inn til Oslo for å vitje slekta, fekk eg ta med meg dyne og pute, og ligge bak i bagasjerommet på stasjonsvogna. Der hadde eg det storveges. Det hende eg lot som om eg køyrde bilen, og sette verdsrekord i rygging frå Telemark til Oslo. Andre gonger laga eg grimasar til bilane som var så uheldig at dei køyrde bak oss. Eller skaut dei med seksløparen min. På den tida var det populært å ha klistremerke på bakruta på bilen. Eit halvt hovud av eit grønt troll som liksom stakk opp bak ruta, med fingrar på kvar side. Far min ville aldri kjøpe noko slikt, men han trong det heller ikkje. I vår bil var trollet som stakk opp heilt ekte. Trollet var meg.

Eg er ikkje åleine om slike historier. På sytttialet var det ville tilstandar i trafikken. Barn lå i bagasjerom og hattehyller. Framme i bilen sat foreldra og røyka rullings. Eller Teddy, i mitt tilfelle. Ingen hadde setebelte. Ingen var sikra. Desse bilane var rullande lungekreftinkubatorar. Regelrette dødsmaskiner. Russisk rullett. Til tross for denne tilsynelatande dødsforakta, overlevde mange av oss desse åra, og no plagar vi livet av alle som gidd å høyre på om korleis vår generasjon vaks opp utan sykkelhjelm, med farer rundt bak kvart gatehjørne, medan dagens ungar veks upp i ein polstra barndom der det ikkje er lov å klatre i tre, og all risiko er fjerna frå liva deira. Vi har gløymt at det døydde eit par barn i veka i trafikken på syttitalet. I dag er det ytterst sjeldan at det skjer.

De har lest dette før. Det er ein debatt som dukkar opp med ujamne mellomrom. Nokon skrik ut om korleis norske foreldre feilar, andre spring til for å seie «næ-hei, for det atte», og så har vi det gåande ei snau veke utan at nokon blir noko særleg klokare. Sist denne debatten var oppe kom folk med utsegner som dette her: «Ungar skal vere møkkete og ha skrubbsår! Barndommen skal innehalde blod, hyl og skrik. Eg synest det går for langt når barn må ha hjelm i barnehagen.»

Som om det er eit aukande problem at ungane våre har hjelm i barnehagen. Som om ein lukkeleg barndom kan målast på kor mykje skit ein har under neglane. Som om blod, hyl og skrik er noko som bør inn i eit eller anna måloppnåingsskjema. Mitt favorittsitat er likevel dette: «Barn trenger å skade seg!» Levert av Tone Strømøy, lektor ved høgskulen i Oslo.

Dette er reint sludder. Nokon vaksne kunne trenge ein øyrefik for dumskapen sin, men borna treng ikkje å skade seg. Dei treng å utfalde og utfordre seg i trygge rammer. Når ein får det til å høyrast ut som om det er et mål i seg sjølv at ein skal falle og brekke eit bein, då har ein rota seg ut på viddene. Sjølv vart eg påkøyrd av eit akebrett og knekte armen i 12-årsalderen. Eg kan ikkje hevde at det har gjeve meg unik kompetanse eg ikkje kunne vore forutan. Då skulen ringte for å fortelje at femåringen min nok måtte på legevakta, var ikkje reaksjonen eit sukk av letting. Ikkje noko høgt hurra for at ho endeleg fekk tileigna seg kunnskap om at det er vondt å slå seg. Det visste ho allereie. Einaste gevinsten ho får av kragebeinsbrotet er premien for tapper oppførsel på røntgen og legevakt.

Bodskapet i dagens tekst er altså dette: Born har ikkje godt av å falle og slå seg. Barndommen er ikkje like polstra som ein del vil ha det til. Og har du Mercedes, tenk deg om to gonger før du byter den ut med noko med lågare status. Ringverknadene kan vere enorme. Tenk på borna!

Page 1 of 45712345...102030...Last »
%d bloggers like this: