web analytics

Tag Archives: bil

Hummer og kanari

Shitty Shitty

3260243079_e1c94b28a8_o
Foto: Andreas Danz CC BY 2.0

Min første bil var ein Opel Rekord. 1973 modell. Eg kjøpte den for 5000 kroner i 1986. Det var ein gamal bil. Det er litt rart å enke på at eg i dag køyrer rundt i ein Toyota frå 1999. Den er altså seksten år gamal, og eldre enn Rekorden var når eg kjøpte den. Det føles ikkje slik. Bilane vart fortare gamle den gongen. Når eg sto på Shell i Skien med det gamle Opelvraket, og drøymde om ein strøken 1957 modell Chevy Bel Air, var det ein eldgamal bil frå ein annan tid. Men den var fortsatt ikkje så gamal at den var blitt veteranbil. I dag kan veteranbilane være frå 1984, og dei treng ikkje sjå spesielt gamle ut. Men altså. Eg kjøpte den Opel Rekorden. Det var ikkje eit spesielt godt kjøp, men vi hadde mykje moro med den i nokre månader. Børning på den gamle trebrua over kanalen. Cheeseburgere i bilen etter kveldsskiftet på papirfabrikken. John Fogertys Eye of the Zombie på den råtne kassettspelaren. Tom Stankel i baksetet, saman med ho heite med det raude håret. Han kom aldri nokon veg med ho, men skal ha for innsatsen. Ikkje noko å vere flau for, det var ingen av oss som fekk snøret i botn i 1986.

Men Rekorden varte ikkje så lenge. Eg trur det var i januar eg sa ja til å køyre nokon av kompisane til Gardermoen. Dei skulle til Syden. Turen inn gjekk fint den, men når eg skulle heimover igjen vart det trøbbel. Varmeapparatet slutta å fungere. Og så rauk vinduspussarane. På E18 var det kø som så vidt snegla seg avgårde, og det starta å snø. Eg hang ut av vindauget med ein kost kvar gang køen gjorde eit rykk framover. Ein plass mellom Oslo og Drammen vart eg påkøyrd bakfra. På eit eller anna vis kom eg meg heim att, og parkerte ei lita stund utafor gatekjøkkenet. Når eg skulle starte opp att ville ikkje bilen starte. Eg lot den stå, og gjekk hjem og la meg. Dagen etter starta den, men etter å ha køyrd ein kilometer eller noko slikt stoppa den igjen, og ville ikkje starte. Sånn holdt den på ein stund. Eg fekk på eit eller anna vis rulla bilen heim, men livet sto ikkje til å redde. Eg kunne ikkje mekke bil, og papirfabrikken var lagt ned. Eg hadde ikkje råd til å fikse den. Rekorden var dau. Den hadde sett si siste raudhåring. Sonen til gartneren fekk overta den som delebil i bytte mot vrakpanten. Fogerty sto fortsatt i kassetspelaren. Kvil i fred.

Eg kom til å tenke på den gamle Opelen tidlegare denne veka. Eg skulle køyre jentungen i barnehagen, satte nøkkelen i tenninga, vrei rundt, og så ville ikkje Toyotaen starte. Ian Fleming er mest kjend for å ha skapt James Bond, men hans aller siste bok var barneboka Chitty Chitty Bang Bang. Tittelen på boka er også namnet på bokas helt, ein stor og kraftig bil som både kan fly, køyre på vatnet, og redde barn frå skumle skurkar. Namnet fekk bilen etter lyden den laga når ein starta den opp. Chitty Chitty er lyden som kjem når ein vrir rundt nøkkelen, og så starta den alltid med to store smell. Når eg vrei rundt nøkkelen på Toyotaen sa den chitty chitty chitty som bare det, men den nekta å seie bang bang. Eg hadde ikkje noko anna val enn å betale 150 kroner i parkering til Fredrik W. Gulbransen, la bilen stå, ta jentungen på skuldrene og gå i barnehagen. Heretter heiter Toyotaen bare Shitty Shitty. Sida det eine hjulet låste seg på julaften, og gjorde bilen umogleg å køyre, har den vore like mykje på Flora Bil og Havneservice som heime. Er det ikkje det eine, så er det det andre. Eller det tredje. Er det ikkje det tredje kan du banne på at radiatoren er lekk. Eg veit ikkje kva som renn fortast ut. Vatnet på radiatoren, eller pengene på kontoen.

Min generasjon vart fostra opp med Springsteen på øyret og Smokey and the Bandit på video. Bilen vart eit symbol på håp, fridom, og alt som er fint i verda. Eg kjøpte det bodskapet, men eit langt liv har lært meg at det er feil. Det er ikkje mykje romantikk i moderne bilhald. Alt som kan gå galt, går galt. Punkterte dekk i iskaldt regn. Eksosanlegg som faller av i fartsdumpane i Svanheimvegen. Oljelampa som lyser raudt midt i Naustdalstunnelen. Batteriet som plutseleg ikkje vil meir i 20 minus i indre Telemark. Rådebank, kortslutning i det elektriske anlegget, diesel i staden for bensin på tanken. Pinjongfjæra som faller ned i sutterhjulet. Springsteen sang aldri om dette. Trans Am’en til Burt Reynolds starta alltid.

Etter eit par dagar på verkstad er Toyotaen friskmeldt igjen. Når dette kjem i avisa er den på full fart på påsketur. Uten Fogerty på stereoen. Men med NAF-medlemsskapet i orden. Kor galt kan det gå?

Hummer og kanari

Køyr for faen!

E18 ropte på oss. Lokka oss ut. Kom, ropte den, kom her. Følg meg. Eventyret er her, bak neste sving, neste by. Kom! Og vi kom. Kursen vart sett mot E18. Fire hjul som rullar. Sørover. Plastposar med øl. Bunkring av forsyningar på Natt og Dag ved Skjelsvik. Kronerulling til bensin. Springsteen på stereoen. Skien er ein by full av taparar, vi køyrer ut for å vinne i kveld. Blir du med?

Vi køyrde to bilar denne gongen. Eg var sjåfør i den gamle Corollaen til Jonnemann, og nokre andre køyrde i Caprien til Helge. Laurdag ettermiddag, vi køyrer til Kristiansand, sytten-atten mil kvar veg. Kva i all verda tenkte vi på? Jenter så klart. Kva elles?

Vi er framme tidleg på kvelden, køyrer nokre runder. Sonderer terrenget. Etter kvart hamnar vi på diskotek. Drinkar blir kjøpt, og øl blir drukke. Somme dansar. Tida går. Av ein eller anna grunn er hellet vårt med det motsette kjønn heilt fråverande, noko som i ettertid førekjem meg å vere ein fellesnemnar for desse sørlandsturane våre. Vi kunne like gjerne køyrd til Vestfold og spart nokre tusenlappar i bensinpengar. Eller blitt heime og sett på LørDan.

Men vi er i Kristiansand, og det er seint. Troppane samlast og heimturen vert avtalt. Vi går frå diskoteket, gatene er fulle av folk. Vi går mot bilane våre. I ei døropning står ei jente. Langt og uflidd hår, tynn som ein strek og i raud skinnjakke. Jonnemann går bort og snakkar til henne, Rune og eg står eit stykke unna og ventar på han. Roper at han må forte seg. Det går ikkje lenge. Eg veit ikkje kva han kan ha sagt til henne, men i løpet av eit minutt eller to har han klart å overtale jenta til å bli med oss tilbake til Skien. Rune og eg skjønar ingenting. Vi går til bilen alle fire.

Vi køyrer heimover. Eg bak rattet, Rune i passasjersetet. Jonnemann og jenta i baksetet. Ho har ein kassett på innerlomma som ho vil eg skal sette på. Ei jente syng noko pønka greier. Ho og Jonnemann røyker og rocker på. Etter kvart tek dei til å kline. Rune seier ikkje stort, ikkje eg heller. Vi køyrer så fort vi tør oppover E18. Caprien til Helge heng bak oss. Frontlysa kuttar gule bitar ut av natta. Plutseleg blir bilen fyllt av ein forferdelig stank. Eg ser bort på Rune, men han ser ut som eit levande spørsmålsteikn. Vi snur oss mot baksetet. “Å i Helsike!” utbryt vi nærast i kor. Jonnemann har fått dratt buksa av jenta, og alt vi ser er den kvite enden hans som pumpar opp og ned i baksetet. Og det stinkar noko så forjævlig. Vi skundar oss å sveive ned kvart vårt vindu. Eg set luftblåsaren på fullt. Det stinkar framleis, men det hjelp litt. Fytterakkaren, nokon baki der må ha eit akutt behov for intimsåpe.

Etter ei stund dukkar hovuda til Jenta og Jonnemann opp att. Dei røyker. Jonnemann er kry som ein hane. Etter røyken er det tilbake til arbeidet. Køyrer på ei stund, så er det opp igjen og røyke litt. Enda kryare no. “Sjå gutar, to gonger!” Og slik held dei på gjennom heile Agder. Køyre på. Røyke. Sjå gutar, tre gonger!. Fire gonger. Fem- seks- sjå gutar, sju gonger! Jo takk, vi såg vel meir enn vi sette pris på. Og for ikkje å snakke om lukta.

Vi er tilbake i Telemark att. Jonnemann vil ikkje ta med seg jenta heim, så han ber meg køyre han opp til onkelen sin på Gulset. Vi slepp av jenta og Jonnemann, med avtale om å hente dei att neste formiddag. Eg køyrer Rune heim, før eg køyrer Toyotaen til Jonnemann heim og legg meg til å sove. Dagen etter køyrer eg opp for å hente Jonnemann og jenta igjen. Eg køyrer opp til huset og tutar for å seie i frå at eg er på plass.

Det går nokre minutt, så kjem Jonnemann springande ut av huset med open skjorte, barbeint og med skoa i handa. Han hiv seg inn i passasjersetet og roper til meg. “Køyr for faen!”

“Køyr for faen!”

Eg hiv Corollaen i revers og ryggar ut av oppkøyrsla, kastar bilen rundt og køyrer vekk frå Gulset, onkelen til Jonnemanns hus, og jenta. Jonnemann gøymer ansiktet i hendene. “Fy faen,” seier han. “Fy faen Hjorthen!” Så kjem han fram frå hendene sine og ser på meg i nokre sekund før han sett i å le. Eg ristar på hovudet. “Fy faen Hjorthen,” seier han igjen, og ler. Eg ler med, utan heilt å vite kva eg ler av.

Nokre timar seinare har vi plukka opp eit par andre kompisar og er ute og rånar. Mellom Skien og Porsgrunn ser vi ei tynn jente med langt uflidd hår og raud skinnjakke stå og haike i retning av E18. På stereoen sang ei eller anna jente noko pønka greier.

Bok og Film

Hjorthen ser film: Mørke på kanten av byen

twolaneBare tittelen er nok til at Springsteen-assosiasjonene ramler inn i hodet. Two Lane Blacktop. Jeg ser for meg lange sommerdager i Timmis gamle Peugeot. We drove eight hundred miles without seeing a cop, we got rock’n roll music blasting off the t-top. Ungdom, lange netter, forventninger til alt det fine som skulle skje når man bare fikk lappen selv og kunne komme seg vekk.

Men Two Lane Blacktop er ikke Darlington County. Den er ikke Thunder Road. Det er ikke noe egentlig håp om en bedre fremtid, man har kanskje kommet seg vekk, men det er jo ingeting der. Two Lane Blacktop er Racing in the Streets. Drømmene er frynsete, vi stirrer alle inn i natten. Alene.

Racing in the Streets er siste sporet på den første siden av Darkness on the Edge of Town, den plata som mer enn noen annen var soundtracket til tenårene mine. Det var, er, en av mine favorittsanger. Some guys they just give up living. And start dying little by little, piece by piece, Some guys come home from work and wash up, And go racin’ in the street. Men jeg skjønte ikke den gang at det ikke finnes noen frelse i å kjøre om kapp i gatene. Like lite som jeg den gang skjønte at Two Lane Blacktop er en strålende film. Om jeg så den da, jeg innbiller meg at jeg gjorde det, og at jeg syntes den var kjedelig, men jeg kan ta feil. Det kan ha vært en annen film.

Uansett, den er ikke kjedelig, men den er uvant. Det er en film uten noe egentlig plot, uten noen egentlig retning, hovedpersonene er navnløse, og dialogen er sparsom. Men det er en eksistensiell bilfilm, en strålende road movie, Richard Linklater kaller den både den siste sekstitallsfilmen, enda den kom i 1971, og den første syttitallsfilmen.

Våre “helter” er The Driver og The Mechanic, spilt av James Taylor og Dennis Wilson i sine eneste skuespillerroller. De kjører rundt i en trimma ’55 Chevy, på jakt etter noen å kjøre om kapp med for penger. En dag hopper The Girl inn i bilen deres og skaper friksjon mellom de to kompisene, og de støter stadig borti Warren Oates på veien, kjørende i en knalltøff GTO. Det ender med at gutta og GTO blir enige om å kjøre om kapp gjennom statene, hele veien til Washington DC. Vinneren får den andre sin bil.

Og hvis det hørtes ut som et plot så er det bare nesten sant, for ingen av dem kommer noen gang til DC, ingen av dem ender opp med jenta, og ingenting forandrer seg egentlig noe særlig fra filmens begynnelse til filmens slutt. Alle er fortsatt like fremmede ovenfor hverandre, og ovenfor verden forøvrig.

Ingen i denne filmen er f.eks i stand til å snakke med hverandre. I den grad The Driver og The Mechanic snakker sammen så er det om bilen, eller om penger. Når de prøver å snakke med The Girl så blir det bare keitete. Den eneste som snakker i denne filmen er GTO, og han kan det tilsynelatende, det er bare det at alt han sier virker å være løgn.

blacktop

Akkurat som i Racing in the streets så er Two Lane Blacktop en film som i bunn og grunn handler om den umulige balansen mellom å ville vekk, og ville høre til. Lengselen etter å ha noen, og lengselen etter å være fri. Jakten på mening i en meningsløs tilværelse. Two Lane Blacktop er en film for all the shutdown strangers and hot rod angels rumbling through this promised land, den er som en klassisk Springsteen-sang, fra den gang han fortsatt betydde noe. Jeg liker den veldig godt.

Hvis Jan Garbarek var en revolvermann...

Klassiske Citroëner #2

2cvroadster

Denne har du neppe sett før? En Citroën 2CV Roadster fra 1957. Den ble produsert i et ganske lite antall, og bare i 1957 og 1958. En relativt sjelden bil med andre ord. Men kul!

Foto fra Sherlock77 på Flickr, markert for gjenbruk.

Hvis Jan Garbarek var en revolvermann...

På kjøretøyet skal rånere kjennes #3

manta

Oj som jeg ønsket meg en Opel Manta når jeg var sånn ca 18-20 år gammel,  men det måtte være en A-modell. Den med runde baklykter. Jentene hadde falt som fluer. Trodde jeg da.

Page 1 of 3123
%d bloggers like this: