web analytics

Tag Archives: Fotball

Hummer og kanari

Vakre taparar

brazil world cup 1982 - 01Creative Commons License oyosan via Compfight

Eg trudde ikkje eg brydde meg om årets Fotball VM. Sant og seie har det ikkje vore morosamt med VM sida Rekdal senka Brasil i 1998. Eg trudde eg var blitt for gamal og sur til å finne glede i å sjå på overbetalte jålebukkar jage etter ein ball på ein grasplen langt borte. At det var booka inn blåtur samtidig med åpningskampen mellom Brasil, og Kroatia, det gjorde meg ingen ting. Men når eg kom heim tidsnok til andre omgang slo eg no på TVen likevel. Og oppdaga at eg tok feil. Inne i brystkassa starta det gamle slitne fotballhjertet å banke igjen. For Brasil.

Det var ikkje det at dei spelte nokon strålande kamp. Slettes ikkje. Dei kom tidleg bakpå, og etter at Neymar hadde utlikna måtte dei ha hjelp av eit særs billeg straffespark for å komme i leinga. Men eg såg konturane av noko. Neymars rykk. David Luiz sitt spel i midtforsvaret. Oscars dragningar, og blaffet av magi når han ikkje har krefter igjen til å løpe seg fri frå Kroatias jagande forsvarsspiller, og heller tupper ballen i mål med tåa. Mest handlar det om alt som ligg i potten.

Dette Brasil-laget har alt å vinne, men også alt å tape. Brasil er alltid favorittar før VM, men på heimebane kan det gangast med hundre. Det er eit ungt lag, med eit par unntak nær utan dei store verdsstjernane. Dei spelar for, og foran, dei mest fotballgalne supportarane i verda. Og dei skal revansjere det forsmedelege nederlaget frå sist gong Brasil spelte VM på heimebane. Desse unge gutane har eit enormt press på skuldrane. Dei kan ende opp som heltar, eller dei kan måtte snike seg ut av mesterskapet i skam, om dei ryk ut i ein tidleg fase. Og TV-produksjonen er tettare på enn nokonsinne. Vi får kvar einaste svettedråpe. Kvar einaste tåre. Alle kjenslane, faktene og grimasene, rakt inn i stova. I nærbilete og sakte film. Det er storslagent!

Men det fins ein tredje veg for Brasil. Ikkje suksess, ikkje skam, men noko anna. Dei kan bli det engelskmennene kallar Beautiful Losers. Vakre taparar. Fotballen er full av dei. Ofte hugsar vi dei betre enn vinnarane. Eg hugsar ikkje stort av lagoppstillinga til det eigentleg ganske kjedelege danske laget som vant europameisterskapen i 1992, men eg kan ramse opp ein god slump av den danske dynamitten som ikkje vann noko som helst i VM i 1986. Cruyffs Nederland. England og Gascoignes tårer i 1990. Og dei vakraste vidunderlegste taparane av alle. Brasils lag i 1982. Laget som verkeleg viste verda korleis ein kan, men ikkje bør, spele fotball. Magiske Zico. Socrates som visstnok røyka førti om dagen. Eder med sine fantastiske skudd frå alle hold og vinklar. – Det er vel for langt hold til å skyte, sa Knut Th. Gleditsch. – Pang, sa det i tverliggaren. Eit lag som angrep med alt dei hadde av teknikk, fotballforståelse og entusiasme. Dessverre gløymde dei at det var noko som heitte forsvarsspill og blei lurte tre gonger av sleipe Paolo Rossi frå Italia i mellomspelet. Brasil kvitterte to gongar, men det var ikkje nok. Eventyret var over.

Fire år seinare var dei tilbake. Eldre så klart. Ikkje fullt så naive. Framleis eit sabla godt fotballag. Dei kom seg lett til kvartfinalen, der dei møtte Michel Platinis Frankrike, også dei eit vakkert, men tapande fotballag frå 1982, på jakt etter revansj. Det blei den beste fotballkampen spelt i eit verdsmesterskap nokonsinne. Ein slik kamp ein skulle ønske aldri tok slutt. To lag som ville angripe. Heller vinne, enn ikkje tape. Careca ga Brasil ledelsen. Platini utlignet for Frankrike. Og så sette Brasil inn Zico.

Zico var på hell. Skadeforfølgd, han kunne ikkje lenger spele nitti minuttar, men han hadde framleis magi i føtene. Med sin første touch på ballen sender han Branco gjennom åleine med keeper med ein genial pasning. Han blir felt, og Zico går sjølv fram for å ta straffen. Sjølvsagt gjer han det. Han legger ballen på krittmerket, tek eit par skritts fart, og så bommer han. Her er det at fotballen veks og blir noko anna enn berre leik med ball. I disse sekunda blir heile livet oppsummert. Kjærleiken og det magiske i Zicos pasning. Gleda når dommaren peikar på straffemerket. Håpet i det Zico legg ballen på merket og tek fart, og smerten når keeper redder skuddet. Fotball er lidelse. Sjølv motstandarane følte med Zico, og Platini gjer ham eit forsiktig trøystande klapp på ryggen. Kampen rullar vidare i same stil, men det blir ikkje fleire mål. Ekstraomgangar, og straffekonk. Denne gongen scorer Zico, men det hjelp ikkje. Bellone skyter ballen i stolpen, via ryggen på Brasils keeper, og i mål. Julio Cesars skudd går i stolpen og ut. Og verdas vakraste fotballag vant aldri noko verdsmeisterskap.

Eg spår at noko liknande blir Brasils skjebne i år. Det blir ein lang og spennande reise. Det kjem til å bli store følelser og stort drama. Eg er klar til å juble og gråte med dei på vegen. Eh Lé lé oh Brasil!

Hummer og kanari

YNWA

Uniteds ferske cupmestere etter å ha slått Kevin Keegans Liverpool i 1977.
Uniteds ferske cupmestere etter å ha slått Kevin Keegans Liverpool i 1977.

Du velger ikkje favorittlag i fotball. Det er favorittlaget som velger deg. Eg hugsar korleis det var. Dei fyrste famlande forsøka. Litt som med jenter, ein måtte prøve og feile nokre gonger før det blei full klaff. Eg fekk eit fotballkort av nokon. På biletet var det ein kar som het Jimmy Neighbour. Han spelte for Tottenham, og dermed holdt eg med Tottenham ein liten stund, men eg bytta dei ut med Queens Park Rangers. Namnet var jo så mykje kulare. Men det ville seg ikkje med meg og QPR heller. Uvisst av hvilken grunn skifta eg lag igjen. Til Manchester City.

Året var 1975. Eg hadde endeleg fått gjennomslag for kravet om å bestille fotballdrakt gjennom ein annonse i det legendariske bladet Buster. Eg holdt bladet i hånda. Såg på lista med lag eg kunne velge. Eg skulle jo ha Manchester City, men under Manchester City sto det eit anna namn. Manchester United. Var det ikkje ein finare klang i det? United? Eg smakte på det. Las det inni meg fleire gonger. Sa det høgt. Jo, det måtte bli United. Eg kryssa av for den raude drakta. Eg gjekk inn med hud, hår, hjarte og sjel.

Eg valde altså Manchester United, eller Manchester United valde meg, den gongen i 1975. Eg ante ikkje eit døyt om fotball. Eg hadde ikkje høyrt om flyulykka i München i 58. Ikkje serevinnercupen på Wembley i 68. Eg visste ikkje at klubben faktisk rykka ned ein divisjon i 74. Eller at dei berre blei ein sesong på lågare nivå, og rykka opp igjen våren 75. Like før eg fekk drakta i posten. Men eg las meg opp på historia. Og takket være tippekampen fekk eg sjå laget spele. Dei raude djevlane. Det hjalp sjølvsagt på kjærleiken at laget spela fantastisk underhaldende fotball. I comeback-sesongen feide dei inn blant dei fire beste i ligaen, og tok seg til cupfinalen. Som dei klarte å tape for lille Southampton. Lidelse. Nederlag.

Eg veit fortsatt ikkje all verda om fotball, men dette veit eg. Det er gjennom nederlag ein bygger dei djupe kjenslene. Alle dei gongene på sytti og åttitalet der man spela Liverpool av bana, berre for å tape på eit overtidsmål av Ian Rush. Eg hata Liverpool, og eg hata Ian Rush. Ubrukeleg spelar. Alt han gjorde var jo å stå på femmeteren og pirke ballen i mål. 30 gonger kvar sesong. Og når dei endeleg solgde ham til Juventus henta dei inn ein fyr som het John Aldridge. Han var så lik Ian Rush at eg ikkje kunne skille dei frå hverandre om det sto om livet. Og hva gjorde Aldridge? Han sto på femmeteren og pirket inn 50 mål på 83 kamper. Etterpå forsvann han til Spania, og da kom Ian Rush tilbake frå Italia. Og Liverpool vant igjen.

Nederlaga var vonde og frustrerande. Men dei var karakterbyggjande. Dei lærte meg at det viktigaste ikkje er å vinne, men å kunne tape med stil. Og når triumfen først kjem smakar den ekstra godt. I 1977 løp eg og kompisen min, Tryta, jublande gjennom korridorane på Strand Hotel i Fevik, med ein imaginær FA Cup-pokal mellom oss. United hadde nettopp slått Liverpool 2-1 på Wembley. Eit lyspunkt i den mørke tida. Det var ikkje mange av dei, før Alex Ferguson henta Eric Cantona frå Leeds, og ligatittelen heim til Old Trafford i 1993. Den gong hadde vi ikkje smarttelefonar og live-dekning av fotballen i nettavisene. I staden ringte vi til Dagbladet for å få dei siste resultata. Dei var United-fans på Dagbla-sporten også. Og etter nesten tjuge år som United-fan, med stang ut, heiderlege fjerdeplassar, og ein og annan cupfinale som trøst, holdt det endelig heilt inn. Hvilken følelse!

Det har blitt mange triumfer siden da, og sant og seie hugsar eg eigentleg ikkje så mange av dei. Ein blir blasert. Men eg hugsar Ronnie Whelans idiotiske kanonskudd i ekstraomgangene i ligacupfinalen på Wembley som senka oss, og ga Liverpool si tredje tittel det året. Aaargh!

I år er vi tilbake til normalen. Liverpool toppar tabellen. United er på syvende plass. Det gjer ikkje så mykje. Vi kjem tilbake. Eg hatar ikkje Liverpool lenger. Når dei nå ligg an til å ta sitt første seriemesterskap på 24 år, veit eg korleis dei som held med laget har det. Eg unnar dei kjensla, og klarar til og med å glede meg litt med dei. Kanskje får eg til og med ein klump i halsen når Steven Gerrard løfter bøtta over hovudet.

Samanlikninga med jenter held ikkje heile vegen. Du kan bli lei kona og kaste ho på dør, men du kan ikkje bytte favorittlag i fotball. Sjølv ikkje om paven skulle godkjenne det er det mogleg. Klart ein kan sjå eit lag på TV ein sein kveld i midtveka og bli litt yr. Kanskje har dei ein venstreving som kan drible av ein mann. Banke ballen i mål frå 30 meter. Det kan vere fint med ein liten flørt med eit lag på si, der og då, men det er berre eit augeblikks tilfredsstillelse. Det er berre fysisk. Djupt i hjartet er det ikkje plass til meir enn ett lag. Og det kan ikkje byttast ut.

Eg jublar for Liverpool, om det held heile vegen, men det må gjerne gå 24 år til neste gong.

Klipp

Massivt!

ayatolla

I en sak om Cardiff-supporternes karakteristiske hilsen kan Dagbladet berette om massiv vekst i nye medlemmer for den norske supporterklubben til Cardiff.

Hummer og kanari

The Beautiful Game #4

På en dag der Manchester City har vunnet sitt første ligamesterskap på 44 år kan det være greit å tenke litt på gamle dager. Som for eksempel hvor tilfeldig det er hvilket lag man egentlig holder med. Her er det mye rart som spiller inn. Selv har jeg jo holdt med Citys byrival, Manchester United, siden 1975, men før jeg endte opp med United var jeg innom tre andre engelske lag. Det begynte med at jeg holdt med Tottenham Hotspurs, ene og alene fordi noen hadde gitt meg et fotballkort med bilde av høyrevingen Jimmy Neighbour. Ganske snart skiftet jeg imidlertid lag til Queens Park Rangers, for det er jo slikt et vidunderlig navn på en fotballklubb. Det forholdet varte imidlertid heller ikke så lenge, jeg husker ikke lenger hvorfor, men snart hadde jeg byttet favorittlag til Manchester City.

Så fikk jeg endelig mast meg til at jeg skulle få meg fotballdrakt da. Et stort øyeblikk for en åtteåring det. Den ble bestilt via en annonse i det legendariske bladet Buster, om jeg ikke husker feil, og egentlig skulle jeg jo hatt City-drakt. Det var bare det at når jeg skulle bestille satt jeg og så på den annonsen, leste navnet på klubbene flere ganger, og hørtes ikke Manchester United mye tøffere ut enn Manchester City?

Jo, det gjorde det vet du, så jeg bestemte meg for United, og har vært fan helt siden drakta kom i posten. Før jeg visste noe som helst om historien. Muchen 58, Duncan Edwards, The Busby Babes og hele den schmæla. Det hjalp selvfølgelig på at laget spilte morsom fotball, med vingene Steve Coppell og Gordon Hill i førersetet var de alltid morsomme å se på. Lou Macari, Sammy McIlroy. Martin Buchan og Stuart Pearson. Fotball har aldri vært morsommere enn da.

Jeg var den eneste som holdt med Manchester United på Skotfoss, i hvert fall den eneste i klassen. Alle de andre holdt med Leeds, (unntatt han som alltid hevdet at han holdt med det laget som spilte best fotball) og selv om Leeds og United hater hverandre intenst i England, forente vi oss på en måte i hatet mot Liverpool. Jævla Liverpool som vant og vant, ofte fordi de hadde griseflaks mente vi. Vi hatet Ian Rush. Ekkel spiller som bare sto inne i femmeteren og dyttet ballen i mål. John Aldridge var samme røkla. Kevin Keegan kunne vi i det minste akseptere, selv om han var noe oppskrytt.

Men drit i Liverpool, dette er jo Manchester Citys dag. Jeg sluttet jo å holde med City den dagen, men fortsatt har jeg gode minner om flere City-spillere. Joe Corrigan var en fantastisk keeper. Asa Hartford hadde hull i hjertet og var fascinerende som bare det bare av den grunn. Peter Barnes kunne drible, Joe Royle kunne stange dem inn. Og la oss ikke glemme Dennis Tueart, mannen som på bildet over her brassesparker inn seiersmålet i Ligacupfinalen i 1976. Peter Barnes hadde gitt City ledelsen, men så satte Alan Gowling en cross fra Malcolm “SuperMac” MacDonald i nettet og stillingen var 1-1 til pause. I andre omgang skjedde altså det magiske, antagelig tidenes peneste mål i en ligacupfinale. Willie Donachie slo en høy ball på bakerste stolpe, Tommy Booth header den tilbake på tvers av mål, og der står Tueart med ryggen til og brasser ballen i nota. Kanon.

Og jeg glemte visst å si at det var Newcastle som var motstanderen.

Men selv så jeg ikke den kampen, jeg var nemlig på Parkbiografen og så Flåklypa Grand Prix, men fortsatt husker jeg bildene av brassesparket i avisa. Nesten som om det var i går.

Nå er det City som er storebror, etter å ha vunnet ligaen på målforskjell etter en høydramatisk siste runde der to overtidsmål til slutt sikret dem ligagullet. Jeg så ikke den kampen heller, men fulgte med på liveoppdatering via telefonen. Men mange kommer nok til å huske den kampen for resten av livet. Selv håpet jeg selvfølgelig at United skulle dra det i land, men det er greit. Jeg unner City årets ligagull.

Og så håper jeg det blir 44 år til neste gang.

Hummer og kanari

Samtaler med Hagbarth #4: Om historie, religion, vitenskap. Og litt fotball.

Hagbarth i en posisjon han svært sjelden inntar...

– Hvilke lag holder du med?

– Jeg holder med Odd, litt med Brann, også heier jeg på Norge og Manchester United.

– Mmm. Jeg holder med Odd, og Brann, og Norge og Danmark. Sant Rosenborg er de teiteste?

– Ja, de er ganske teite. De kommer fra Trondheim.

– Jeg vil i hvert fall ikke heie på noen lag som kommer fra noe som har med troll å gjøre!

– Ehh…TRONDheim, ikke Trollheim.

– Jammen det ligner. Jeg synes de er teite. Brann kommer fra Bergen.

– Ja det stemmer.

– Der har jeg vært. Jeg heier på alle stedene jeg har vært. Er det lengre til Trollheim enn til Danmark?

– Nei, det er nok litt lengre til Danmark enn til Trollheim. (Noe sier meg at denne byen aldri kommer til å hete noe annet heretter)

– Sant Danmark ikke er i Norge?

– Nei, Danmark er et eget land, men en gang så var faktisk Norge og Danmark samme landet på en måte.

– Ja, og en gang var Tyskland i Norge!

– Du tenker på under krigen?

– Ja. Men du? Hvorfor tok Tyskland Norge enkli?

– Tja si det. På den tiden var det en gal mann som bestemte i Tyskland, og han syntes at han burde bestemme over Europa, så han sendte soldatene sine for å ta så mange land de kunne…

– Ja nå vet jeg hvordan det var! Den gale mannen lurte soldatene sine. Han sa at Norge hadde gjort noe som de ikke hadde gjort, og da ble soldatene sinte, og så ble det krig!

– Nja, det var ikke helt sånn da. Det handlet litt om at under krigen så var det viktig å være kongen på havet, og for å være kongen på havet var det viktig å ha kontroll på den norske kysten. Tyskland ville ikke at England skulle ha kontroll på kysten vår, så derfor tok de Norge slik at England ikke skulle kunne gjøre det.

– Men de vant ikke. Det var England som vant.

– Ja. England, USA og Sovjet vant.

– Sant at vi ikke vant?

– Nei, vi er jo et lite land, det var ikke så mye vi kunne bidra med. Men mange gjorde det de kunne, og det hjalp nok litt det også.

– Men skal jeg si deg noe morsomt?

– Mmmm

– En gang så trodde Gard på Gud!

– Gjorde han det? Men han har slutta med det nå altså?

– Ja. Jeg tror heller ikke på Gud.

– Nei…

– Men jeg tror på Jesus!

– Jaha, men er ikke det litt rart? Er ikke Jesus sønnen til Gud da?

– Nei, det var ikke sånn det var. Det var bare noe de fant på det, sånn at det skulle bli litt mere morsomt. Nesten som på film lissom.

– Aha, så det var sånn det var altså. Så Jesus var egentlig bare en vanlig mann han da?

– Ja. Tror du på romvesener?

– Nja, ikke egentlig. Om det finnes noe liv der ute i verdensrommet så er det uansett så langt unna at vi aldri ville fått besøk av dem.

– Sant månen er langt unna?

– Ja det er et stykke.

– Hvis romvesenene skulle hoppe fra månen og ned på jorda hadde de nok dødd.

– Ja…

– Hvis ikke de landet på en trampoline da.

– Nei da hadde de vel bare spretta rett opp til månen igjen.

– Nei det er ikke sånn, det er bare på Lego City det. Det går ikke i virkeligheten!

– Nei du har vel rett…

– De hadde i hvert fall dødd hvis de landet på et fjell. Eller under havet.

– Ja, eller om de hadde landet i havet og blitt spist av en hai.

– Pappa. Alle hadde dødd da!

%d bloggers like this: