web analytics

Tag Archives: kommunesammenslåing

Hummer og kanari

Reformfiaskoen

Folkerøystingssracet som har gått sin gong dei siste månadane, går mot slutten. Innan 1. juli skal alt vere over, og fylkesmenn og -kvinner kan starte jobben med å teikne nye kart over korleis kommunestrukturen bør vere i framtida. Det blir ikkje akkurat ein enkel jobb. Trenden er nemleg den same over heile landet: Låg valdeltaking, og nei til samanslåing. Med under ein månad igjen til prosessen skal vere over, er det berre elleve kommunar som har blitt einige om at dei skal slå seg saman. Dei fleste ligg i Vestfold, som uansett ikkje er stort større enn ein eplehage i Sogn, og som godt kunne vore slått saman for lenge sidan.

Fleire ordførarar har vore i media og klaga dei siste vekene. Kommunereforma er ein nasjonal fiasko. Den er uryddig. Umogen. Konsekvensane er uklåre. Viktige spørsmål er ikkje avklarte. Det har dei mykje rett i, men det spelar ikkje noko rolle. Resultatet hadde blitt det same uansett strategi frå regjeringa. Sjølv verdas verste spåkone med sprekk i krystallkula, ein halv kortstokk i manko, og null kaffigrut att i koppen, kunne ha forutsett dette.

At eit flertal nordmenn skal seie ja til frivilleg å slå seg saman med nabokommunen er ein så fjern tanke at ein må vere politikar med ekstra stor avstand til røynda for å tenke tanken. Likevel har det blitt pøst ut skattepengar på prosjektet. Intensjonsavtaler har vorte forhandla fram i alle himmelretningar. Konsekvensar har vorte utgreia til det ytterste. Politikarar, administrasjon og dyre konsulentar har jobba på spreng. Kommunal- og moderniseringsdepartementet åleine har brukt nær ein kvart milliard på dette så langt. Fylkeskommunane og kommunanes utgifter kjem i tillegg. Pengar kasta bort på ein prosess alle måtte vite utfallet av. Kvifor?

Fordi eit fleirtal på Stortinget meiner at ei kommunereform kan vere ein god ide. Samstundes meiner dei sjølv at dei fortener å bli attvalde. Difor har dei funne ut at ei kommunereform bør ha ei lokal forankring som femner så vidt som mogleg. Dette høyres fint ut, men det betyr eigentleg berre at ingen har lyst til å ta den politiske kostnaden med å tvinge på folk ei reform dei ikkje har bede om. I staden for å vise politisk leiarskap har vi brukt ein kvart milliard kroner på ein skinnprosess der utfallet var gitt på førehand. Slik er demokratiet. Det er det beste vi har, men det er dyrt.

Det er ikkje slik at folk flest er i mot kommunesamanslåingar. Dei fleste som ikkje har investert kjensler i debatten, ser at det er rimeleg uproblematisk å slå saman Naustdal og Førde. Alle som ikkje er frå Sunnmøre kan være einige i at Ørsta og Volda like godt kan slå seg saman til ei større eining. Vi har ikkje skruplar med å slå saman andre sine kommuner, men vår eigen kommune lyt nok bli ståande åleine. Vi kan ikkje slå oss saman med surrebukkane på andre sida av grensa. Vi har ikkje noko felles med dei, vel?

Det handlar om korleis vi definerer oss sjølve. Kven er vi? Kor kjem vi frå? Og i denne globaliseringas tidsalder verkar det som om vi berre blir meir og meir lokale. I Storbritannia blei innbyggarane i 2011 spurde om sin nasjonale identitet. Er dei først og fremst britar? Eller er dei skottar, walisarar og engelskmenn? Resultatet var at kun eit lite mindretal såg på seg sjølve som britar. Sjølv om dei kunne sette fleire kryss, og vere både skotte og brite på same tid, var tendensen klar. Dei fleste var anten skottar, walisarar eller engelskmenn. Og berre det.

Vi identifiserer oss med plassen vi kjem frå, men kanskje definerer vi oss nesten like mykje ut i frå kva vi ikkje er? Arne Hjorth Johansen, Markegata, 6900 Florø. Sunnfjord. Sogn og Fjordane. Vestlandet. Norge. Skandinavia. Europa. Jordkloden. Verdsrommet. Ikkje Førde. Slik skriv vi adressa vår, og forandrar du på det, gjer du noko med identiteten vår. Vi endrar oss ikkje frivillig. Skal det bli noko dreis på denne reforma må det tvang til. Det burde dei ha visst, rikspolitikarane våre. Dei burde heller brukt pengane på å utforske korleis vi kan løyse problema kommunane står overfor innanfor dagens kommunestruktur. Eg trur det er mogleg.

Hummer og kanari

Du er ikkje særleg smart

stupid photo
Photo by araña702

Om du er som meg, er du møkk lei av å lese om kommunesamanslåing. Dei siste vekene har eg nådd maks dose og må seponere. Eg orkar ikkje lese eit einaste argument til. Det er det same om det er ja eller nei, eg vil ikkje ha det. Du kan stappe alle argumenta i eit par svarte søppelsekkar og kaste dei på storbosset om eit par veker. Hei, kva skjer forresten med storbosset om vi går inn for samanslåing med indre? Har nokon tenkt på det? Hæ? Frank Willy? Jacob? Har de tenkt på det? Må vi køyre storbosset til Førde heretter? Alt skal jo til Førde, seier dei. Gjeld det storbosset også? I så fall skal eg fakerten døtte meg køyre all skiten eg har i kjellaren inn i lyskrysset og sette det frå meg på trappa til Olve Grotle. Dei kan ta flyplassen og kystvegen for alt eg bryr meg, men storbosset skal dei halde seg langt unna. Jævlane!

Sorry. Der glapp det for meg igjen. Eg hadde verkeleg ikkje tenkt å skrive meir om denne saka. Det siste nokon trenger er fire tusen teikn til med bla-bla om kvifor eg seier ja eller nei til kommunesamanslåing. Kven høyrer på ein innflyttar uansett? Kva veit vel eg om tidlegare tapte slag og bitre gamle historier? Ikkje ein døyt, eg kan berre dra meg tilbake dit eg kom frå og slå saman nokre kommunar der i staden. Tinn og Hjartdal til dømes, men det er det vel ingen som veit kor er. Nei, eg hadde verkeleg ikkje tenkt å skrive om kommunesamanslåing i dag. Eg gjekk faktisk til det skritt at eg kjøpte meg ei bok som eg håpa skulle gje meg inspirasjon til å skrive om noko anna denne gongen. Eg kjøpte boka You are not so smart, og håpa at den skulle få dytta Stor-Førde inn i gløymsla, saman med det steindaude kystalternativet. Det gjekk ikkje heilt etter planen.

Boka handlar om korleis det er å vere menneske. Gjennom å vise til eit stadig aukande berg av forsking fortel forfattaren David McRaney oss at vi går rundt og trur at vi er rasjonelle, logiske og intelligente menneske som ser verda slik ho verkeleg er, men eigentleg har vi stort sett ikkje peiling. Vi lurer oss sjølve. Vi handlar først, og etterpå diktar vi opp ei historie om kvifor vi handlar som vi gjer. Men sanninga er at vi størsteparten av tida ikkje har peiling på kvifor vi handlar som vi gjer, tek dei vala vi tek, eller tenker dei tankane vi tenker. Vi er lette å manipulere, og stort sett dumme som brød. Alle saman. Eller, som eg tenkte då eg las dei første kapitla i boka: Dette forklarar mykje, dette gjeld jo særleg dei tullebukkane som vel å seie nei til ei stor Sunnfjord-kommune. Haha, dei er korka, og dei veit det ikkje ein gong! For sjølv er eg sjølvsagt godt over middels intelligent, ser verda akkurat slik som ho er, og har dei skarpaste argumenta i debatten. Eg er smart. Det er dei andre som er idiotar. Alltid.

Sanninga er at vi er like blinde for motstandarens argument, alle saman. Både vi som har rett, og dei som tek feil. Det er difor ein stadig ser at folk skriv at dei verkeleg ikkje har sett nokon gode argument for det standpunktet om kommunesamanslåinga dei ikkje er einige i, sjølv om lokalavisa og Facebook har vore fulle av argument frå begge sider i vekevis. Nokon av dei gode, nokon av dei ganske dårlege, sant nok, men vi tek berre omsyn til dei som passar vårt eiga syn. Folk som driv og forskar på dette, kallar det for kognitiv bias. Vi har alle eit predisponert perspektiv, ei innarbeidd oppfatning av korleis ting heng saman. Eit bias. Alt som ikkje stemmer med vår oppfatning av røynda, vil virke negativt. Kanskje til og med truande. Det kognitive biaset oppstår når vi ikkje klarar å ta eit steg tilbake, ta til oss ny informasjon og sjå på våre eigne oppfatningar i eit rasjonelt lys.Vi trur som regel at vi er gode på det, men i røynda har dei fleste av oss ein god del å gå på.

Nei, boka hjelpte meg ikkje til å skrive om noko anna enn kommunesamanslåing, men den fekk meg til å innsjå at argument ikkje er så viktig. Eg kan skrive kva eg vil. Dei fleste har no ei aning om kva side av gjerdet dei kjem til å falle ned på når dei går til urnene. Det finst ikkje argument igjen som kan endre på noko særleg nå. Eg kan like gjerne berre skrive at eg kjem til å stemme JA på måndag, og det bør du også gjere. Ikkje lytt til ditt kognitive bias, berre gjer som eg seier. For eg veit trass alt best, og du veit det er sant. Om du berre tenker etter. Godt val.

Hummer og kanari

Refleksjonstid

rolf
Foto: Unge Dag Frøyen/ Firdaposten

Dette har verkeleg vore veka for dumme utsegn. Dei har hagla inn på løpande band. Eit nytt forsøk på å uthule abortlova frå Kristeleg Folkeparti, som no vil ha obligatorisk refleksjonstid for kvinner som vil ta abort. Som om kvinner som ber om abort ikkje allereie har tenkt seg om både to og tre gonger. Eg trur kanskje nokon må forklare for partiet at spontanabort ikkje er det dei trur det er. I ei rettssak i Skien blir det å ete Fjordland til middag to dagar på rad samanlikna med tortur, det å like Paradise Hotel er eit teikn på isolasjonsskade, og det går an å få gode råd og rettleiing hos Odin. Koko, seier eg berre. Koko. Koko. Mange meiner at vi ikkje bør snakke eller skrive om Anders Behring Breivik, og at det er absurd at vi brukar store ressursar på å halde ei rettssak som ganske openbert berre er eit sirkus, skapt for å gje mannen eit avbrekk i fengselskvardagen, og næring til det pompøse sjølvbildet hans. Sjølv lurer eg på om ikkje det eigentleg er bra at vi dreg han ut av cella og paraderer ham fram og tilbake nokre rundar av og til. For å minne oss på at mannen er sprøyte gal, og gjere det litt vanskelegare for andre galningar å skape eit heltebilde av fyren.

Men Breivik er ikkje mentalt frisk, vi kan ikkje vente at noko av det han seier skal henge saman. Større von burde ein kanskje ha til folk som har sitte på Stortinget. Eg tenkjer på Mette Hanekamhaug, som på bloggen sin denne veka ytra ein slags hyllest til diktaturet. I noko som skulle vere ein raljering over det nye bystyret, eller er det byregjeringa, nede i provinshovudstaden Oslo. Problemet er ikkje diktatur som prinsipp, problemet er menneska som skal forvalte styreforma, skreiv ho. Og greidde ut om at ideen bak kommunisme og diktatur var god. Ei effektiv styreform, føreseieleg, fri for slitsamt samarbeid, som gjer det lettare å tenke langsiktig. Problemet er eigentleg berre at makta er plassert hos feil personar. Eg skal ikkje spekulere i om Hanekamhaug hadde vore meir velvillig innstilt til eit campingplassdiktatur med grilldressførar frå Framstegspartiet. Eg nøyer meg med å seie at det er ei hårreisande dum utsegn frå ei kvinne som altså har representert oss nordmenn i vår høgaste folkevalde forsamling.

Hanekamhaug får likevel ei slags støtte frå Rita Karlsen, dagleg leiar i den statsstøtta bloggen Human Rights Service, som seier til Trønder-Avisa at koalisjonsregjeringar burde vore forbode. Det burde ikkje vere mogleg å stemme Frp, og så få Venstre på kjøpet, seier ho. Vel, hjartet mitt blør for Rita Karlsen, men eg kan forsikre om at det er enda verre for oss som stemte Venstre, og fekk Frp på kjøpet. Den svir! Om vi hadde eit forbod mot koalisjonsregjeringar ville vi nok aldri fått sett ein statsråd frå Framstegspartiet med sine 15 prosent av stemmene, men slik faktajustering forkludrar berre debatten.

Sjølv er eg stor fan av koalisjonsregjeringar. Særleg mindretalsregjeringar, helst med base i sentrum i politikken. Om ein synest demokrati er ein fin ting, finst det ikkje noko betre enn den løysinga. Då ligg makta i Stortinget, der det faktisk sit folk vi har stemt på. Alle blir høyrde, alle har ein sjanse til å påverke retninga politikken går i. Vi lever i eit av dei beste landa som finst på denne planeten. Om det norske partisystemet gjer det vanskeleg å få til reell endring av politikken ved val, skulle eg meine at det nærast utelukkande er ein god ting. Dei fleste av oss er godt nøgd med små justeringar av kursen, anten til høgre eller venstre.

Eg har ei viss forståing for Hanekamhaugs omfamning av diktaturet. Demokrati er eit forbanna slit. Klart at ein av og til skulle ønske at ein kunn sleppe å høyre på meiningsmotstandarar. Som på folkemøtet om kommunesamanslåing på Samfunnshuset på torsdag. Der vart det også sagt mykje dumt. Det vart fort klart at ja-sida hadde argumenta, medan nei-sida hadde emosjonane. Dei utviste imponerande stor kreativitet i verste fall-tenking. Til stor irritasjon for underteikna. På eit tidspunkt var det så ille at eg vurderte å storme scena og gjere kommunekupp. Heldigvis hadde eg lagt igjen maskinpistolen heime.

Demokratiet har sine avgrensingar. Folkerøystinga kjem til å gje fleirtal for at Flora skal halde fram som eiga kommune i skugganes dal. Ja-sidas einaste håp er at KrF og Gustav Johan Nydal får inn noko om obligatorisk refleksjonstid, innan vi skriv 4. april.

Hummer og kanari

Djevelen og det djupe blå hav

see no evil photo
Photo by allyaubry

Denne veka vart det klart at Bremanger kommune ikkje vil høyre meir snakk om kommunesamanslåing. Ikkje eit ord. Dei vil ikkje høyre, dei vil ikkje sjå, og dei vil ikkje snakke meir om saka. Omtrent som dei tre velkjende apekattane, veit du. Dei tre der ein held seg for munnen, ein for augo, og den siste held seg for øyra. Der har du Bremanger kommune. No more monkey business. Fleirtalet såg ikkje at det var nokon fordel for Bremanger å gå vidare med å greie ut alternativet, seier Audun Åge Røys (H) som er ordførar i Bremanger til NRK Sogn og Fjordane, men sjølv var han del av mindretalet som framleis ville greie ut alternativ til å stå åleine.

Bremanger, eller i alle fall dei frå Arbeidarpartiet, Senterpartiet og Kristeleg Folkeparti som representerer Bremanger i kommunestyret, har altså gjort kommunen til fylkets svar på Prinsesse Vil Ikke, og det gjer dei sannsynlegvis heilt rett i. Kommunens eiga utgreiing, samt PWCs rapport om kommunesamanslåing gir eit godt grunnlag for å seie at Bremanger ikkje har noko å tene på å slå seg saman med Flora og Vågsøy. Det er heller ikkje noko som tyder på at det er eit stort ønske blant innbyggarane om å få bli ein del av det sagnomsuste kystalternativet. Å gå vidare med samtaler om ei intensjonsavtale ville berre vere spel for galleriet. Då er det like greitt å sette foten ned, og seie nei.

Dette får ikkje direkte konsekvensar for folkeavstemminga vi skal ha i Flora kommune i april. Det er vedtatt at vi skal stemme over tre alternativ, der det eine vil vere kystalternativet. Bremangers nei forandrar ikkje noko på det. Men der det nok var forventa, eller i det minste ønska, at det skulle ligge føre ei intensjonsavtale ein kunne stemme over, er det no eit spørsmål om ein skal stemme på eit kystalternativ som baserer seg på at vi koloniserer Bremanger med stortingets velsigning. Nokon ser på seg sjølv som koloniherrar. Andre vil tenke tilbake på korleis Hitler og Stalin delte Polen mellom seg, berre for å ende opp som bitre motstandarar få år etter, og seie nei. Bremangers nei gjer kystalternativet mindre sannsynleg, og godt er det, spør du meg. Bremanger og Vågsøy er blant dei kommunane i fylket som slit mest med å halde på folketalet. Det går berre ein veg, og det er nedover. Eg har vanskeleg for å sjå at dette vil snu med det første, uansett kva for slags kommunekonstellasjonar vi ender opp med etter kvart. Eg har ikkje noko tru på at kystalternativet vil vere ei god løysing for Flora, så takk for den Bremanger.

Eg har lyst til å gjere som apekattane frå Bremanger. Eg er lei av heile kommunereforma. Eg vil ikkje høyre, sjå, eller snakke noko meir om det. Det er nesten like usexy som pensjonssparing eller fylkesstyret i Sogn og Fjordane Høgre. Vi veit alle korleis dette endar. Engelskmennene har eit uttrykk som passar her «Don’t get caught between the devil and the deep blue sea». Det er viktig å unngå å hamne i ei situasjon der ein må velje mellom å brenne i helvete hos djevelen, eller å drukne i det djupe blå hav. Men der vi har hamna. Vi må velje mellom Førdedjevelen i aust, eller å stå åleine mot havets lunefulle bølger. Som dei sta og irriterande etterkommarane av sildefiskande lykkejegerar florafolket er, kjem dei til å velje å stå åleine. Det har vi visst heile tida. Alt har vore eit spel for Kommunaldepartementet. Den politikar som kan overtale florafolket til noko som helst er enno ikkje fødd. Hadde Jesus verka på desse kantar, og freista å mette 5000 med fem brød og to fiskar, hadde florafolket klaga på at fisken ikkje var fersk nok, at brødet kom frå Naustdal dampbakeri, og korfor i helvete får vi ikkje majones til? Har Førde tatt den?

Vi burde sagt nei frå starten av. Hei-hei Staten, kunne vi sagt. Vi veit korleis dette kjem til å gå, og vi gidd ikkje kaste bort tid på dette. Vil du ha kommunereform får du lage han sjølv. Vi har viktigare ting å gjere. Så kunne vi slengt på røret og tatt langhelg. Med alle pengane vi hadde spart på dette kunne vi reist på Carolas Buaspa i Bremanger alle saman, og i det minste fått noko ut av det.

Hummer og kanari

Dødens posisjon

Asterix-Ludwigshafen-Gartenstadt-01

Kommunesamanslåing er ikkje noko teselskap. Det er ein fyllefest. Debatten er framleis på stigande rus. Hittil har det berre vore moro, slik det er når ein berre så vidt har starta på andre glaset for kvelden, men det kjem til å bli verre. Alle toler ikkje drikke like godt. Nokon kjem til å bli aggressive. Skjellsord vil hagle. Nokre kjem trekkande med gamle historier om vondt blod. Mannfolka slåst. Kvinnfolka gret. Nokre ringer politiet, men dei kjem ikkje for dei har flytta til Bergen.

Det kjem til å bli skikkeleg utriveleg. Når vi endeleg kjem til folkeavrøystingautpå nyåret er vi alle så mette og leie av debatten at vi ikkje orkar ei drope til. Utslitne ramlar vi om på badegolvet, med ketchup på skjorta og sennep i ræva, og blir liggande der til sambuaren vekker oss med hardt blikk og oppgitte sukk utpå morrakvisten ein gong. Eigentleg burde ein vel berre rømme landet. Men vi som skriv i avisa har eit samfunnsansvar. Vi kan ikkje berre rømme. Vi må bli på post og rydde opp i alt det tåpelege andre folk får seg til å meine. Det er nesten som å vere edru på fest. Men berre nesten.

Denne gongen må eg først og fremst rydde opp i alt det tåpelege eg sjølv har gjett uttrykk for i herverande spalte. For eit par veker sida stod fram eg som ihuga motstandar av kommunesamanslåing. Der må eg ta sjølvkritikk. Eg tok i for hardt. Det vart for mykje tran. Eg vart for forelska i mi eiga formuleringsemne. Slikt skjer. Den er jo fortryllande. Men her trengst det altså ei klargjering. Lat det vere klart. Eg delar ikkje sentrale politikarars klokkartru på at kommunesamanslåing i stor skala er rett medisin for dei utfordringane kommunane står ovanfor. Røynda er likevel at framtida kjem, anten vi liker det eller ei. Kommunereforma er i gong, og det hjelper ikkje å late som noko anna. Det er heilt naudsynt at vi utforskar alle tilgjengelege alternativ. Nokre meiner at vi allereie no skal konkludere med at eit kvart alternativ som inneber samanslåing med Førde er uaktuelt. Det er ei håplaus haldning. Ein ting er at det er direkte dumt å avvise eit alternativ før det er heilt greia ut. Verre er det at det ville vere håplaust udemokratisk. Det er folket som skal avgjere dette i ei folkerøysting. Då skal ikkje politikarane fjerne alternativ dei ikkje vil at vi skal stemme på i forkant. Det burde seie seg sjølv.

All den tid Bremanger hittil sit på gjerdet og nektar å klatre ned, er den so kalla sterke kystkommunen foreløpig heilt i det blå. Akkurat no er det ei eller anna variant med Førde som verkar mest sannsynleg. Det får mange til å sjå raudt og klikke i vinkel. All fornuft forsvinn. Kva er det eigentleg dei er redde for? Ei kommune er jo ikkje noko anna enn meir eller mindre tilfeldige strekar på eit kart, og ein organisasjon som skal gje innbyggarane best mogleg tjenestar. Det vil framleis vere full anledning til å gå med skipperlue og dyrke førdeparanoiaen sjølv om vi plutseleg skulle vere i same kommune. Pust roleg og tel til ti.

Fakta er, slik eg ser det, at Flora har hamna i det som på travspråket heiter dødens posisjon. Utvendig for lederhesten med høg luftmotstand og lange yttersvingar. Hester i dødens vinn sjeldan løpet. I ei storkommune med Førde som naturleg senter kjem Flora til å tape. Det er ikkje nokon tvil om det. Vil det bli noko betre med ei eventuell kystkommune? Eg har ikkje større tru på det. Det er ikkje så mykje draghjelp å få frå dei aktuelle samarbeidspartnarane. Konkurransen mot eit større Førde vil framleis vere der. Eg trur at vi vil tape mindre om vi knyter oss til ei storkommune med Førde, der det vil komme folk frå Flora inn i styre og stell. Noko omsyn blir dei naudt til å ta til oss.

Men vi kan stå åleine seier nokon. Vi treng ikkje slå oss saman med nokon. Jau då. Eg ser for meg Florø som ei siste enklave, omslutta av storsamfunnet, litt som landsbyen til Asterix. Dei som nektar å bøye nakken for det mektige romerske imperiet. Espen Lothe er vår Miraculix, som bryggar styrkedropar som gjer oss uovervinnelege. Jacob Nødseth kan vere vår Majestetix, bore rundt på eit stort skjold av undersåttane på samlingslista si. Martin Malkenes er Idefix, den treelskande økologiske hunden. Edvin Helgheim er Asterix, Bjarte Sindre er Obelix. Sjølv kan eg vere Trubadurix, han fyren som dei bind fast til eit tre kvar gong det skal vere fest, slik at han ikkje øydelegg den gode stemninga. Jau, det er ei vakker og romantisk tanke. Tape gjer vi uansett, men vi tapar i alle fall som oss sjølv. Ikkje ulikt dinosaurane.

Kommunesamanslåing er ikkje min kopp med te, men vi slepp nok ikkje unna. Skål.

Page 1 of 212
%d bloggers like this: