web analytics

Tag Archives: Religion

Hummer og kanari

Gje dei moské

Jeg kom på at jeg har glemt å dele forrige ukes, eller uka før forrige uke blir det vel egentlig, spalte her på bloggen. Kom på det fordi det kom en fyr bort til meg i butikken ene og alene for å fortelle meg at moské i Florø, det ville han ikke se. Og så gikk han igjen. Ble ikke noen debatt av det akkurat. Nå er det ikke sånn at jeg heller brenner etter å se en moské i Florø, men muslimene er her, de har kommet for å bli, og religionsfrihet er nå fortsatt en menneskerett. Spørsmålet er hvor mye det offentlige skal legge til rette for å hjelpe dem til å få et hensiktsmessig hus å utøve religionsfriheten sin i. I denne saken er det pragmatikern i meg som vinner over prinsipprytteren. Men her er det delte meninger i heimen altså.

rp_104994870_ff3ee82227.jpg

Tysdag denne veka kunne vi lese i herverande avis at muslimane i Florø vil bygge moské med golf-støtte. Med hjelp frå folk i Dubai og der omkring altså, golfklubben har ikkje noko med saka å gjere. Eigentleg var det ikkje mykje til sak, for om ein las meir enn overskrifta fann ein fort ut at det var lite kjøt på beina. Det var ikkje noko finansiering på plass. Ingen konkrete planar. Det var eit hjartesukk om at dei hadde for lite plass, resten var berre ønsketenking, i alle fall på det noverande stadiet. Men det er jo sesong for julenissen, så kvifor ikkje? Men lat oss ta dei på alvor. Dei treng eit forsamlingshus. Kan vi ikkje hjelpe dei med å få det på plass? Ordførar Teigen seier at kommunen ikkje skal stikke kjeppar i hjula for dei, men kunne han ikkje vore litt meir offensiv på kommunens vegne?

At religiøse freistar å påverke folk i andre land er ikkje noko nytt. Vi har ei lang tradisjon for å sende norske misjonærar rundt om i verda for å fortelje om Jesus. Kristne koko-folk på høgresida i USA har brukt ei god slump med pengar på å påverke Irland til å halde på si alt for strenge abortlov, og å få folket til å seie nei til å tillate homofile ekteskap. Sjølvsagt er det ikkje berre kristne som driv med dette. The Independent i England hadde ei sak for nokre år sida, der dei såg litt på korleis det stod til i moskéane der i landet, og dei likte ikkje det dei fann. I så mykje som ein av fire moskéar fann dei tekstar og DVD-ar der det vart hevda at homofile burde bli brent. Eller steina. Eventuelt kunne ein kaste dei ned frå fjell eller høge bygningar, og så steine dei der dei landa, berre for å vere på den sikre sida. Omtrent same skjebne fortente du om du forlét islam, eller var utru. Hatefulle ytringar om kristne og jødar var ikkje uvanleg. Dei fordømde demokrati, og oppfordra til jihad. Ein meinte å kunne knytte mykje av dette materialet til Saudi-Arabia og kongefamilien som styrer. Det er ein kjent sak at Saudi-Arabia og andre private velgjerarar har brukt mykje pengar på å spreie wahabisme rundt om kring i verda. Dette skal ha vore trappa ned ein del etter angrepet på USA og World Trade Center i 2001, men heilt borte er det ikkje.

Korleis det står til i norske moskéar veit vi ikkje veldig mykje om. Eg er ikkje veldig uroleg, men det kan vere greitt å ta det innover seg. Islam er her. Muslimane har komne for å bli. Dei kjem ikkje til å bli sekulære over natta. Dei vil ha sin religion. Dei vil trenge plassar å utøve den. Eg trur vi gjer lurt i å gje dei rom til å gjere det. Hjelp til å finne ein plass å vere. Støtte til at dei kan betale det det kostar å få det på plass. Vi vil at islam skal utvikle seg, vekse saman med, og finne si plass innanfor dei vestlege verdiane som vi er så stolte av. Eit godt verktyg for å få til dette må vere å sørge for ordningar som gjer det mogleg å få tilfredsstillande forsamlingshus på plass, med hjelp av det offentlege, slik at vi får innlemma dei i den sosialdemokratiske folden. På den måten sikrar vi kanskje ei større lojalitet til det norske samfunn, samtidig som vi stikk kjeppar i hjula for innblanding og innverknad frå meir reaksjonære krefter. Vi må sikre oss kontroll på moskéane våre. At land som Saudi-Arabia skal finansiere religiøse forsamlingslokale her i Noreg. Det trur eg er ein skikkeleg dårleg ide.

No bør det vere ein kjent sak etter kvart at eg ikkje er heilt på godfot med dei høgare makter. At det offentlege skal bruke pengar på å legge til rette for religionsutøving stikk meg i hjartet. Men vi lever i interessante tider. Eg er sjølvsagt klar over at pengar ikkje veks på tre, og at Flora kommune har eit trongt budsjett. Å sette grupper opp mot kvarandre er dessutan billeg retorikk, og sjeldsynt eit pent syn. Likevel. Når vi kan ta oss råd til å løyve 3,5 millionar kroner til ein skatepark slik at ungdommen kan brekke handledd og anklar under ordna tilhøve. Kvifor er det da heilt uaktuelt å hjelpe muslimane i kommunen med å få seg eit egna forsamlingslokale? Ikkje at eg vil ta frå ungdommen skateparken sin, men har vi råd til den bør vi også kunne diskutere om det er mogleg å hjelpe muslimane med å få ein plass å vere i overskodeleg framtid.

I ei tid der norsk ungdom radikaliserast og dreg til Syria for å krige, trur eg det kan vere ei vel så god investering.

Hummer og kanari

Ja til IS

Ice Scream

Min gamle far, doktoren, hadde eit universalmiddel som han pleide å tilrå til alle foreldre med sjuke barn som ringde han opp på kvelden og lurte på kva dei skulle gjere. Gje dei is, sa han. Det er sunt, det gjer energi, og alle ungar elskar det. Om ungen ikkje vil spise is, då er det alvorleg sjukdom. Då ringer du ikkje doktoren, då ringer du etter sjukebilen. Ha ein fin kveld vidare.

Dette er lærdom eg har teke med meg inn i vaksenlivet. Eg har eit svært liberalt syn på kor ofte ein kan spise is, og dette har eg vidareført til familiens små barn. Barna sjølv kunne nok av og til tenkt seg ein enno meir liberal praksis, men dei får is. Ofte. Dei treng ikkje ein gong vere sjuke. Det er difor ikkje så underleg at pojken kom litt i stuss under Dagsrevyen ein dag tidlegare i veka. Kvifor i all verda demonstrerar dei mot IS, ville han vite. Det strider mot alle naturlovar. Is som er så godt. Og sunt. Det går ikkje an å vere i mot det?

Og det gjer det jo ikkje. Ikkje iskrem. Men det var ikkje iskrem dei demonstrerte mot på Dagsrevyen. Dei demonstrerte mot IS, ISIS, ISIL, Den islamske staten, eller kva du helst vil kalle dei for noko rart. Skjeggete morderiske svinepelsar kan også fungere bra. De veit, disse folka som driv på og ordnar rabalder nede i Midt Austen for tida. Henretter journalister med lommekniv. Kidnappar og torturerar gutungar. Skyt opposisjonelle. Driv klappjakt og mogleg folkemord på den religiøse minoriteten jezidiane. Det var dei som hadde skylda for at politiet måtte vise seg med maskinpistolar på Amfi tidligare i sommar, medan landet var satt i full terrorberedskap. Dei hevdar dei står for den einaste rette utgåva av Islam, dei er meir ekstreme, meir valdelege, enn Al Quaida. Dei har ein liten, men profilert og høgrøysta, gjeng med tilhengarar her i landet. Tullebukkar. Dei gjer is eit dårleg rykte. Dei er verre enn lett-is. Verre enn det røde på lollipopen. Dei er som Tress-is med berre sjokoladesmak. Det er klart at dei må stoppast. Dei kan ikkje få halde fram på det her viset. Nokon bør trekke dei for retten. Gjere slik at dei ikkje kan kalle seg for IS. Dei burde kalle seg for noko anna. Noko som berre eit fåtall forstyrra individ spis frivillig. Dei burde kalle seg for Lungemos. Eller kanskje Blodpølse. Sjølv pojken kan sikkert tenke seg å stille i en demonstrasjon som krever et høgt og rungande nei til blodpølse. Aller helst burde dei skifte namn til IS’NT.

Men IS er ikkje noko å le av. Slettes ikkje. Det er blodig alvor, og det må vi snart ta inn over oss. I staden for å bruke tida på å lure på om det er mogleg å protestere mot IS på ein troverdig måte medan ein har på seg hijab, burde vi snart få vridd debatten over på det som er viktig. Korleis hindrar vi at fleire norske ungdommar radikaliserast til ekstrem islamisme. Korleis normaliserar vi dei som har gått over grensa? Kva gjer vi med den potensielle terrorfara som dei som har reist ned for å kjempe i Syria representerer. Og kva gjer vi når spørsmålet om vi kan bidra militært i kampen mot IS kjem? Sender vi soldatar og bombefly? Eller seier vi nei? Vi sa ja til å bidra i Libya, utan nokon forutgåande debatt å snakke om. Nokre få nøkkelpersonar i Stoltenbergs regjering tok avgjeringa om å sende bombefly nedover. Slik kan det ikkje vere. Skal Noreg sende soldatar i krig må det vere etter ein grundig debatt, både i folket og på Stortinget. Lat oss være forberedt. Eg veit ikkje sjølv kva eg meinar. Dei færreste krigar er svart-hvite. Det er sjelden det berre er dei gode mot dei onde. Sjølv ikkje ein krig mot IS vil vere det, men det er kanskje noko av det næraste vi kjem? Men er det mogleg å nedkjempe dei militært, eller risikerar vi å gjere vondt verre om vesten blandar seg inn på ny? Det er slikt vi må finne ut av.

Det er mykje dævelskap i verda. Denne sumaren verkar det som om det har blitt meir av det enn på lenge. Det er ikkje berre IS. Russland skapar krøll i Ukraina. I Nigeria driv Boko Haram ein brutal kampanje som har sendt hundretusener på flukt. Israel og Palestinarane herjar på igjen. Ebola herjer i Vest-Afrika. 800 000 er på flukt i Sør-Sudan. Tre millionar frå Syria. Er verda i ferd med å gå fullstendig av hengslane?

Berre tida vil vise, men eg skulle ønske at folk no berre kunne sette seg ned saman, dele ein liter krokanis, og berre finne ut av ting. Kor vanskelig det enn måtte vere, alt blir lettare med litt is i magen.

Hummer og kanari

Samtaler med Tildibopp #15 Jesus Freak-edition

image

– Hvor har du vært i dag da?

– Jeg har vært på kiiiiii…

– Har du vært på kino?

– Nei, jeg har vært i KIRKEN!

– Aha! I kirken altså. Hva gjorde du der?

 – Snakket om Jesus og Jesus og sånn.

– Men, var det to Jesuser da?

 – Ja, det var Jesusbarnet, og så var det han andre.

– Men hva var det han Jesus egentlig gjorde for noe?

 – Han gjorde sånn. (gjør bevegelser med armene)

– Svømte han? Er han kjent fordi han var veldig rask til å svømme?

 – Nei! SÅNN gjorde han. (gjentar svømmebevegelsene)

– Jaha?

 – Og så ble han til en statue.

– En statue altså. Sto den i kirken her oppe eller?

 – Ja.

– Men hadde Jesus noen venner eller?

 – Ja, det var alle barna, og alle de voksne.

– Alle sammen? Var han venn med alle sammen?

 – Mhmm.

– Fin fyr han der Jesus altså?

– Ja. Fin og snill.

– Men han er død nå da. (mamsen kommer med innspill fra sidelinjen)

– Han er vel ikke død, han er da i himmelen og venter på at det blir på tide å komme tilbake igjen? (jeg prøver å sette skapet på plass)

 – Ja, han er i himmelen. Han bare flakset litt for mye med armene, sånn, og så fløy han opp til himmelen! (flakser veldig med armene)

– Så om man flakser litt for kraftig med armene sine på den måten så kan man fly helt opp til himmelen?

 – Ja.

– Best å være forsiktig da!

 – Det virker bare ute, Pappa!

– Ja, det var kanskje like greit, så stanger man ikke hodet i taket liksom.

– Ja, men det er bare å slutte å flakse med armene, og da faller man ned igjen. Kanskje på en sky!

– Det hørtes jo veldig greit ut. Fint å kunne sveve på en sky!

– Mhmm.

– Men kan alle flakse med armene og fly opp til himmelen da?

– Nei, bare Jesus når han brukte kreftene sine.

– Kreftene sine? Hadde Jesus superkrefter?

– Ja!

– Så Jesus var egentlig en superhelt?

– Ja, han var det!

Hummer og kanari

Sodoma og Gomorra

Lot's wife
Kona til Lot, som ikkje kunne ta ein beskjed

Det er heilt greit for meg om soknepresten i Bremanger meiner at sodomibasert ekteskap ikkje er i tråd med bibelen. Det skal ikkje vere plass til alt i kyrkja. Nokon synest å meine at kristendom skal vere ein slags konfektreligion der ein kan plukke dei bitane ein sjølv likar best. Ein må gjerne blande Twist og Kong Haakon om ein vil, og nåde den som seier i mot. Sjølvsagt må folk få tru akkurat kva dei vil, men på eit eller anna punkt stopper det å vere kristendom og blir til noko anna. Prestane og kyrkja må verne om sine favorittbitar. Avgjere kva som er innafor. Den debatten kan ikkje eg hjelpe dei med, dømt til helvetes pinsler som eg jo er.

Men kor kjem eigentleg kyrkjas meir eller mindre uttalte avsky for homofil praksis i frå? Då må vi langt tilbake i tid. Hugsar dykk Lot? Nevøen til Abraham? Han med kona som blei til ei saltstøtte under flukten frå Sodoma og Gomorra av di ho ikkje kunne ta ein beskjed? Det var der det starta.

Lot og Abraham reiste ein del rundt saman. Blant anna dro dei til Egypt der dei slo seg stort opp på kveg, og blei ganske velståande. Etterkvart dro dei heim til Kanaan igjen, og fann ut at det var best om dei skilte lag. Lot hamna opp i Sodoma, saman med familien sin. Sodoma og nabobyen Gomorra var viden kjend for at der gjekk det for seg. Dette er rundt fire tusen år sida, så det er dårleg med augevitner, og siden bibelen ikkje kan skryte på seg eit direkte og lett forståeleg språk er det ikkje heilt lett å få tak i akkurat KVA som gjekk for seg. Eg ser for meg at det minna mykje om Paradise Hotel, berre med meir homofil praksis. Noko må det i kvart fall ha vore, for Vår Herre fann ut at han skulle øydelegge begge byane fullstendig.

Abraham synest det var for gale. Han kjøpslo med Gud, og fekk han med på å spare byane om det berre fantes ti bra folk i byen. Gud sendte to englar ut for å sjekke ståa. I byporten traff dei Lot, og lot seg overtala til å bli med ham heim. Der får dei hilse på familien, og spise godt brød. Men ryktet om dei to framande løp som ild i tørt gress rundt i byen. Seint på kvelden samla alle byens gutar og menn seg framfor huset til Lot. Der ropte dei på Lot, og ba ham sende ut dei to framande slik at dei kunne få voldta dem både lenge og vel. Litt som ein vanleg fredagskveld i Bygstad der altså.

Lot gjekk ut for å snakke med dei. Kvifor så alvorlege? Hadde det ikkje vore betre med kvinnfolk? Lot sjølv hadde to unge døtre som fortsatt var jomfruer. Kva om han ba dei kome ut, så fekk heller dei framande slippe unna for denne gongen? Dei blei bare sintare. Lot var berre ein oppkomling og ein innflyttar. Kven var han til å seie korleis dei skulle oppføre seg? Nå truga dei med å ta Lot for seg, og det verre enn dei fyrst hadde tenkt å gjere med dei framande. Heldigvis tok englane affære. Dei åpna døra, drog Lot inn i huset, og så gjorde dei eit eller anna Gandalf-triks som gjorde kåtmobben utafor huset blinde. Englane ba Lot ta med seg dei han ville ha med seg bort frå byen, for nå skulle Herren ramme byen med all si vrede. Lot og familien dro, medan Gud lot det regne ild og svovel over Sodoma og Gomorra. For alt eg veit brukte Herren både napalm og kvit fosfor også. I dag ville vi kanskje ha kalt ham ein krigsforbrytar og stilt ham for retten i Haag.

I ein liten epilog dro Lot og døtrene hans til fjells, der dei bosatte seg i ein hule i fjellene. Der tok døtrene ansvar. For at ikkje ætta skulle døy ut skjenka dei gamle Lot dritings på vin, og hadde sex med ham til dei vart gravide. Bibelen hevdar at Lot ikkje skjønte kva som gjekk føre seg, men den bortforklaringa må han lengre ut i Gudbrandsdalen med. Borna av denne incestuøse historia blei stamfedre til moabittene og ammonittene, som skal finnast den dag i dag. Eit stykke ned i den slekta finn vi stakkars Jesus, som altså er eit innavla resultat av at ei umoralsk tøyte skjenka far sin full og valdtok ham for å bli gravid. Bibelen er full av oppbyggelege historier som dette.

Eg føler med dei homofile. Ting kom litt ut av kontroll for fire tusen år sida, og dei får fortsatt høyre det. Greit at det var ufint å truge englane med valdtekt, men inga skjede vart skadd. Var det verkeleg naudsynt å øydelegge byane og drepe alle som budde der? Eg meinar det var ein overreaksjon. Gud burde heller sendt englane ned med eit lass med gratis kondomar og nokre brosjyrar om sikker sex. Ingen har vel tatt skade av litt frivilleg sodomi voksne i mellom? Om kyrkja skal vigsle dei homofile har eg inga meining, men dei kan godt be dei om orsak for det som skjedde i Sodoma og Gomorra.

Hummer og kanari

Og så kom helgenen frem

Saint Lucy

Vi forbind dei mest med den katolske kyrkja, men dei fleste religionane har ein eller annan form for helgenar. Menneske som har levd et særlig heilag og gudfryktig liv, helst på en litt spesiell måte. I kristendommen er det strengt tatt slik at alle som har fått plass i himmelen er helgenar, men for dei fleste av oss er det nok litt uvisst kor vi hamnar etter døden. Dei vi kallar for helgener er på ein måte folk med garantert plass. Kristendommens VIP, alle vi andre reiser på standby. I den norske kyrkja ble helgenfokuset tona kraftig ned etter reformasjonen men vi har faktisk eit lite knippe norske helgenar også. Katolikkane nemner Olav, Sunniva, Hallvard, Eystein av Nidaros, Magnus Orknøyjarl, Torfinn av Hamar og Ragnvald Orknøyjarl som heilage. Dei har også tatt med Håkon V i det gode selskap sjølv om han eigentleg aldri vart kanonisert. I tillegg skriv Snorre at Harald Gille og Øystein Haraldsson blei æra som helgenar etter si død, men det var nok mest av di ein var redd for at dei ville gå igjen på jorda om dei ikkje slapp inn i himmelen. Spesielt heilage var dei i alle fall ikkje i si levetid.

Den einaste helgenen vi sett skikkelig pris på i Noreg står ikkje på lista. Det er fordi ho heiter Lucia, og ikkje er det minste norsk. Faktisk har ho so kort opphaldstid i Noreg at ho ikkje på noko vis kan kvalifisere som etnisk norsk. Lucia-feiringa gjorde sitt inntog på 1970-talet her i landet. Feiringa er importert frå Sverige, der den mest har form av ei landsomfattande missekåring, men Lucia sjølv, ho kjem opprinneleg frå Sicilia. Eller Syracuse då, om ein skal vere heilt nøyaktig. Sicilia er ein flott plass, Syracuse er ein fin by, og Lucia var sikkert eit grepa kvinnfolk, men det er litt uklart for meg kvifor det akkurat er ho vi markerer. Av alle dei over tusen helgenane i den katolske kyrkja har vi plukka ut eit kjei frå Middelhavet. Kvifor? Hvis vi først skal gjere stas på nokon frå Sicilia og Syracuse hadde det vel vore betre å feire Elide og maxi-taxien hans? Ikkje til forkleining for Lucia frå Syracuse, men uansett kva for slags prøvingar ho måtte gjennomgå kan det neppe måle seg med det Elide må tåle i julebordsesongen. Eg er dessuten sikker på at han, gjennom sine mange taxiturar på mørke og smale vestlandsvegar, har fått fleire folk til å be til Gud enn det ein gjennomsnittsprest klarar i si karriere. Nei, eg byttar gladeleg ut Lucia med Elide berre vi får behalde lussekattane.

Før Lucia gjorde sitt inntog med kvit kjortel og stearin i håret hadde vi ein litt anna variant her i landet. Natt til 13 desember var Lussi Langnatt. Den lengste dagen i året. Og den farlegaste. Ein magisk natt full av overtro og uhygge. Denne kvelden kunne dyra snakke, og mørkemaktene samla seg i stor flokk og dro rundt for å sjekke at folk var i rute til jul. Om ikkje alt var på stell kunne Lussi Langnatt bli skikkeleg sinna, og lage eit helsikes rabalder. Om lag som ein litt mildare utgåve av svigermor altså.

Denne natta var også den natta der det var størst sjanse for å treffe på Åsgårdsreia. Ein bande av horer, hyklarar og høgrefolk, dømt til å ri over jorda i all æve fordi dei ikkje har vore snille nok til å få innpass i himmelen, men heller ikkje fæle nok til å få plass i helvete. I spissen rir Guro Rysserova og selveste Sigurd Fåvnesbane, og sistnevnte har nå blitt så gammal at om det er noko han vil sjå må nokon hjelpe ham med å hekte opp augnelokka. Fleire gonger har dei feia med seg folk dei har funne langs vegen. Det seiest at om du då vil slippe fri att må du korse deg, og kanskje banne litt også, men då slipper de deg laus att. Helst nokre kilometer unna der dei fann deg. Då er det best å korse seg ein gong til, og håpe at ho der heime kjøper historia di.

Det er forresten ikkje heilt sant at Lucia er den einaste helgenen vi bryr oss om her i Noreg. Jolenissen starta jo også som helgen i sin tid. Han kom frå Myra, i Antalaya-provinsen i Tyrkia, og heitte Nikolas. Han var godt likt av alle, likte å gi gaver til dei som trengte ei handsrekning, og jobba seg opp frå prest til biskop og seinare helgen. Før han solgte sjela si til Coca Cola og dro til Nordpolen for å bli jolenisse. Om Sankt Nikolas var tyrker, eller om han eigentleg var greker, er ein disputt eg skal late ligge, men irske lokalhistorikarar meiner å vite at liket hans ligg under ein kyrkje i Kilkenny. Eg tek akkurat det med eit stort glas Guinness.

Uansett er det altså slik at den tradisjonsrike norske jola eigentleg er eit multikulturelt samansurium frå Sverige, Sicilia, Betlehem og Middelhavet. Og ho er fortsatt i endring. I barnehagen til mi yngste har dei ikkje pleid å gjere noko nummer av Lucia-dagen, men i år har dei fått ei svenske på avdelingen, så nå er det ikkje nokon veg utanom. Snart senker natta seg. God helg(ein).

Page 1 of 1812345...10...Last »
%d bloggers like this: